Warchoł polski... i inne historie barwny świat dawnej Rzeczypospolitej Jerzy Besala [2012]

Czy chcemy, czy nie chcemy – jesteśmy dziećmi historii. Nie tylko dlatego, że dzieje kształtowały terytorium państwa, ustrój i urządzenia społeczno-polityczne czy prawne. W swym trwaniu historia ma długie ręce, sięgające teraźniejszości i każdego człowieka, którego Blaise Pascal określał jako myślącą trzcinę na wietrze historii.

Jestem przekonany, że nie da się zrozumieć współczesności bez historii. Gdyby współczesność nie prowadziła bezustannego dialogu z nauką o dziejach, historia stałaby się nauką martwą i niepotrzebną, matematyką bez zastosowania w praktyce. A przecież tak nie jest w przypadku obu nauk; one kwitną i są niezbędne. W lustrze historii może się bowiem przejrzeć każdy: nie tylko dlatego, że przodkowie każdego z nas są częścią dziejów, dlatego, że pomiędzy Odrą a Dnieprem wykształcały się charakterystyczne wzorce kulturowe, typy osobowości, obyczajowość, mity narodowe, zadawnione urazy i wiele innych kwestii mających swe źródło gdzieś w dziejach. Ze związków, czy nawet z pnia Rzeczypospolitej, wyrosły też kraje: Białoruś, Ukraina, Litwa, Łotwa, Estonia, Mołdawia, co miało i ma rozmaite konsekwencje – podobnie jak i stoczone, a mało znane bitwy.

Polacy są uwikłani w historię niczym ryba w sieci – nawet w czasach „globalnej wioski”. Co nas wyróżnia, to fakt, iż historia obecnie często pełni w życiu publicznym rolę oręża w rozgrywkach politycznych, broni nadużywanej do bieżących [...]

[fragment]