Na zakrętach historii Jerzy Besala [2011]

Główną przeszkodą w bliższym zaprzyjaźnieniu się z historią wydaje się sposób narracji i prezentacji. W szkole dominują procesy i struktury, mające nauczyć – co i chwalebne – myślenia w kategoriach społecznych, politycznych, ekonomicznych, religijnych, kulturalnych itd. Łatwo w ten sposób zniechęcić wielu, którym historia wydaje się jedynie morzem niepowiązanych dat i zdarzeń, w którym łatwo utonąć, nie rozumiejąc całości.

Tymczasem na dzieje składają się nie tylko daty i zdarzenia, wielkie procesy i struktury, ale i szeroko pojęta antropologia, uczucia, osobowości, uzależnienia, nawiedzone teorie czy tajne gry, a także ludzie, ich osobowości, mowa ciała i tajemnice.

Książka ta usiłuje pokazać historię od tej właśnie strony; jednakże nie od strony anegdotycznej, jakby się wydawać mogło, ale wpływu owych niedocenianych czynników na bieg dziejów. Niektóre z rozdziałów, w skróconej wersji, były publikowane w pismach opinii, m.in. w „Polityce” i „Wiedzy i Życiu”. Teraz zostały opatrzone przypisami, tylko tam, gdzie powołuję się na źródło lub opracowanie.

Docieranie do prawdy o historii jest, moim zdaniem, zawsze związane z próbą zrozumienia człowieka, ludzi, populacji w otoczeniu kulturowym, w którym przyszło im żyć i współtworzyć. 

[fragment]