Żukow Spahr William J. (Wielkie Bitwy, Wielcy Dowódcy) (2003)

O jak mi smutno, jak mi smutno!
Wiję się z bólu. O ściany serca mego!
Moje serce jest zaniepokojone, nie mogę milczeć,
bo głos trąby słyszysz, moja duszo, zgiełk wojenny!

Jeremiasz 4:19

Być może w obecnej dobie, gdy na nowo pisze się radziecką historię, żadnemu z prominentnych radzieckich dowódców wojskowych okresu II wojny światowej nie poświęcono więcej uwagi niż Gieorgijowi Konstantinowiczowi Żukowowi. Polityka głasnosti pozwoliła na ujawnienie znaczących ingerencji, jakich dopuszczono się w jego wspomnieniach przed ich wydaniem w roku 1969. Atmosfera głasnosti pozwoliła również na odkrycie szczegółów kariery Żukowa, które nie znalazły się w jego wspomnieniach – na temat jego wojskowej banicji w roku 1946, popadnięcia w niełaskę w roku 1957 oraz wymuszonego na nim milczenia i skazania na izolację aż do śmierci w 1974 roku.

Od chwili rozpoczęcia niemieckiej inwazji w czerwcu 1941 roku aż do momentu, gdy wojska radzieckie utorowały sobie drogę do Berlina w maju 1945 roku, nazwisko Żukowa ściśle wiązano z serią zwycięstw w ważnych bitwach na lądzie, które zmieniły bieg II wojny światowej w Europie. Ale w latach 1946–1953 Żukow był skazany na zsyłkę, obejmując dowództwo w drugorzędnych okręgach wojskowych. Później, po śmierci dyktatora Józefa Stalina, na pozór odzyskał swoją pozycję, zostając ministrem obrony i pierwszym zawodowym wojskowym, który stał się członkiem radzieckiego Biura Politycznego. Jednak nowym awansem nie cieszył się długo. W roku 1957 następca Stalina, Nikita Chruszczow, oskarżył Żukowa o bonapartyzm i usunął z zajmowanych stanowisk w partii i rządzie, zmuszając go do wcześniejszego przejścia na emeryturę i skazując na izolację.

Od tamtej pory aż do swojej śmierci w 1974 roku stary żołnierz pracował nad tym, by jego wersja wielkich wydarzeń, w której odegrał tak ważną rolę, pewnego

[fragment]