Wszyscy ci wspaniali chłopcy i dziewczyny Osobista historia czeskiego kina Skvorecky Josef [Meridian / 2018]

Na początku lat sześćdziesiątych XX wieku Praga i cała Czechosłowacja wyglądały dość ponuro. Kilkanaście lat komunizmu dawało już o sobie znać: miasta stały się szare i zaniedbane, każdy wolny kawałek muru wypełniono drętwymi sloganami, nad Pragą górował aż do 1962 roku pomnik Stalina – największy na świecie. Z bibliotek usunięto już większość książek, które łączyły czeską kulturę z głównym nurtem życia umysłowego i duchowego Europy, pod tym samym kątem dokonano też przeglądu eksponatów w muzeach, kościoły w większości pozamykano; na wszelki wypadek porozbijano także, gdzie się tylko dało, przydrożne świątki. Czechosłowacja nie przeżyła ożywczego 1956 roku. Obozy pracy i więzienia wciąż jeszcze pełne były więźniów politycznych i tych, którzy „potencjalnie mogli być przeciwnikami” (co było ulubioną figurą intelektualną ówczesnej władzy) komunizmu, a więc tych, którzy wykazali się w życiu jakimś zdecydowaniem, wiernością ideałom czy poświęceniem dla zasad.

Kiedy Armia Czerwona wkraczała do Czech w roku 1945, była jednoznacznie traktowana – inaczej niż w Polsce – jako wyzwolicielka. Po kacu moralnym, jaki przyniosło Monachium jesienią 1938 roku i późniejszy o kilka miesięcy upadek Czechosłowacji w marcu 1939 roku [...]

[fragment]