Sowiety od kuchni Mikojan i radziecka gastronomia Głuszczenko Irina [Seria historyczna / 2012]

Książka Iriny Głuszczenko nie przystaje do tego, co można było przeczytać w ostatnich dwóch dekadach w języku polskim na temat Związku Radzieckiego, a jej wydanie należy uznać za kolejny przejaw ekscentryzmu Krytyki Politycznej. No bo jakże to? Sugerować, że w najbliższym otoczeniu Stalina mógł działać ktoś, kogo lud zwał Dobrym Komisarzem Ludowym, czyli Anastas Mikojan? „Ani jeden produkt nie był wyprodukowany przez żadne przedsiębiorstwo, póki nie dali mi go do spróbowania. Próbowałem wszystkiego” – mawiał Mikojan, który poza tym, że należał do najbardziej zaufanych ludzi Stalina, jeszcze z czasów seminarium w Tyflisie, był też pierwszym smakoszem ZSRR. I to przez wiele epok, aż do śmierci za czasów Breżniewa. Do jego kompetencji na szczytach radzieckich hierarchii należało zaopatrzenie ludności w żywność, handel produktami spożywczymi, żywienie zbiorowe i gastronomia.

Jaka żywność? Jaki handel? Jakie restauracje? Przecież powszechnie wiadomo, że obywatele Związku Radzieckiego cierpieli nieustanny głód, a dostępne im produkty przypominały paszę dla trzody chlewnej. Niepodważalne wydaje się też przekonanie, że rewolucje w Rosji i pozostałych krajach Europy Wschodniej i Środkowej przyniosły załamanie świetnej tradycji kulinarnej regionu. Czy można o tym myśleć inaczej? Autorka książki pokazuje, że historia ZSRR była dużo bardziej skomplikowana niż prymitywna sowietologiczna narracja, dzięki której ją poznajemy.

Oczywiście nikt, komu – jak mawiają Rosjanie – krysza nie pojechała, czyli nie zawaliła się konstrukcja logicznego myślenia, nie będzie dowodził, że zaopatrzenie radzieckich sklepów było porównywalne z tym na konsumpcjonistycznym Zachodzie. Tym niemniej stalinowskie władze potrafiły dbać o dobrobyt swoich obywateli, a nawet kokietować obfitością, by uśpić niechętne sobie nastroje – w czym nie różniły się od jakichkolwiek innych systemów.

[fragment]