Tajemnice inkwizycji Peter Godman przeł. Ewa Ziegler-Brodnicka [2005]

WPROWADZENIE

Pytająco uniesione brwi, ironiczny uśmiech, wzruszenie ramion – potem zdecydowane: „Nie!”. To naprowadziło mnie na trop rzymskiej inkwizycji i wykazu książek zakazanych¹; i jeśli tutaj opisuję, w jaki sposób otrzymałem dostęp do tajnych archiwów, jeszcze przed oficjalnym ich otwarciem w styczniu 1998 r., to po to, bym nie musiał już nigdy więcej opowiadać przyjaciołom, kolegom, studentom i obcym, pytającym mnie o to podczas podróży pociągiem.

Wrzesień 1996 r.: biuro prefekta Apostolskiej Biblioteki Watykańskiej. Prefektem był irlandzki ojciec Leonard Boyle, rzadkiej rangi znawca rękopisów z jeszcze rzadszym poczuciem humoru. Szukałem raportu cenzury o dziele Machiavellego, sporządzonego w XVI w. przez Kongregację Indeksu². Wiedziałem, czym była (i jest) kongregacja: jednostką w strukturze organizacyjnej Kurii Rzymskiej. Wiedziałem też, że w czasie kontrreformacji Kościół próbował ograniczyć rozpowszechnianie „kacerskich” ksiąg i w tym celu kongregacja tworzyła na użytek rzymskiej inkwizycji spisy obłożonych klątwą autorów i książek, które to wykazy trzeba było nieustannie aktualizować. Ale więcej nie wiedziałem.

Ponieważ nie miałem pojęcia o pracy rzymskiej cenzury książkowej, zwróciłem się do Leonarda Boyle’a. Nie, raportu cenzury o Machiavellim nie ma w Bibliotece Watykańskiej, oświadczył zdecydowanie. Jeżeli jeszcze istnieje, musi się znajdować albo w archiwum rzymskiej inkwizycji, albo [...]

[fragment]