Rycerzy staropolskich wojenne przypadki Michał Górzyński [2014]

Tytuł książki zapożyczyłem od profesora Ludwika Stommy, którego Królów polskich przypadki są nadal bestsellerem czytelniczym*. Mam nadzieję, że sławny antropolog kulturowy oraz cięty felietonista wybaczy mi tę delikatną kradzież intelektualną.

W skrócie – książka moja jest opowieścią o życiu XVII-wiecznych wojaków, obrońców Rzeczypospolitej Obojga Narodów, o których tak wspaniale pisał w swojej Trylogii Henryk Sienkiewicz. Ich żywot jest w pewien sposób odzwierciedleniem zakrętów dziejowych ówczesnego naszego państwa – zgrzytów i radości, odwagi i haniebnych ucieczek, mądrości i głupoty na polu bitwy. Często głodni, maszerowali w skwarze lub deszczu, spali pod gołym niebem, niekiedy w kulbace, w trzaskającym mrozie, podczas którego „lodem poplowali”. Bywało jednak, że wylegiwali się w pierzynach na zimowych leżach, obżerali się i rozbijali beczki piwa w piwniczkach szlachty. To opowieść o bohaterskich szarżach husarii, ale i grabieniu oraz mordowaniu ludności cywilnej i innych wyczynach „żołnierza swawolnego”.

Rzeczpospolita w końcu XVI i w XVII wieku miała wielu przeciwników – Szwedów, Moskwę, Tatarów, Turków, Mołdawian, ale także Kozaków, którzy będąc mieszkańcami naszego państwa, z różnych powodów występowali zbrojnie przeciwko niemu. Każdy z nich wymagał innego sposobu walki – jedni walczyli stylem wschodnim (Tatarzy, Turcy), inni mieszanym (Moskwa w latach trzydziestych przechodziła na styl zachodni), a jeszcze inni sposobami zachodnioeuropejskimi. 

[fragment]