Piotr I, August II i Rzeczpospolita 1697-1706 Jacek Burdowicz-Nowicki [Arkana Historii / 2013]

Lata 1697–1706 to jeden z najbardziej dramatycznych okresów w dziejach Rzeczypospolitej. Zaczynają się od podwójnej elekcji i wyniesienia na tron saskiego elektora Fryderyka Augusta. Potem przychodzi wybuch wielkiej wojny północnej, szwedzka inwazja, detronizacja króla i elekcja Stanisława Leszczyńskiego. Kończy je abdykacja Augusta II w 1706 roku. W tle przez cały ten czas działa trzeci gracz: car Piotr I, który właśnie wtedy zaczyna traktować Rzeczpospolitą jako obszar własnych wpływów.

Burdowicz-Nowicki odtwarza ten trójkąt relacji: cara, króla-elektora i państwa polsko-litewskiego. Robi to drobiazgowo i opiera się na źródłach rosyjskich, które polscy badacze zaczęli systematycznie wykorzystywać dopiero po otwarciu tamtejszych archiwów. Śledzi sojusze i umowy, rachuby obu monarchów i coraz większą zależność Rzeczypospolitej od wschodniego sąsiada. Uważnie przygląda się też temu, kto na tym zyskał, a kto stracił. W efekcie powstała monumentalna, licząca blisko 800 stron monografia, która szybko stała się jednym z podstawowych opracowań polityki rosyjskiej wobec Polski u progu czasów saskich. Odnotowały ją i omówiły w recenzjach czołowe czasopisma historyczne.

Pozycja obowiązkowa dla zainteresowanych epoką saską, wielką wojną północną i genezą rosyjskiej dominacji w Rzeczypospolitej XVIII wieku.