Justynian i imperium bizantyńskie James Allan Evans przeł. Barbara Godzińska [Biografie / 2008]

Cesarz Justynian zdominował dzieje krajów śródziemnomorskich VI wieku. Jego panowanie, od 527 do 565 roku, było niezwykle długie, a dodatkowo poprzedzone dziewięcioletnim panowaniem jego wuja Justyna, które zostało uznane przez współczesnych za najlepsze preludium do rządów Justyniana. Kiedy Justyna niespodziewanie osadzono na tronie, był już starym człowiekiem i chociaż miał doświadczenie jako żołnierz, nie miał właściwego wykształcenia obowiązującego panującą elitę. W miarę pogarszania się jego zdrowia uzależniał się coraz bardziej od swego ambitnego siostrzeńca. Następcą Justyniana został syn jego siostry — Justyn II, którego żona Zofia była siostrzenicą cesarzowej Teodory, żony Justyniana. Panowanie Justyna nie było szczęśliwe — rządził krótko i z opłakanym skutkiem, zanim popadł w obłęd. Zofia umiejętnie zadbała o opuszczony tron, wybierając następnego cesarza, Tyberiusza. Miała też udział w wyborze następcy Tyberiusza, Maurycego, którego panowanie było początkiem nieszczęść. Uważa się, że ludność cesarstwa pod koniec VI wieku wynosiła zaledwie 60 procent tego, co było na początku jego istnienia. Panowanie Justyniana stanowiło punkt zwrotny dla cesarstwa, a jego prawodawstwo miało plusy i minusy.

Materiały źródłowe na temat panowania Justyniana są bogate. Znane są relacje kronikarzy, z których najważniejszym jest Jan Malalas żyjący w tamtym czasie. Największy spośród historyków tego okresu — Prokopiusz z Cezarei — spisał dzieje wojen Justyniana w siedmiu księgach aż po rok 550, a następnie dodał księgę końcową, która doprowadza tę historię do 552 roku, kiedy to Goci zostali ostatecznie pokonani we Włoszech. Prokopiusz znajdował się w sztabie najwyższego generała tych czasów, Belizariusza, i dzięki temu jesteśmy poinformowani o nim zarówno jako oficerze, jak też i mężu. Jego żona Antonina była niezwykłą kobietą, przyjaciółką cesarzowej Teodory i, jak sama Teodora, niegdyś…

[fragment]