Jan Łaski (1456-1531) kanclerz koronny i prymas Polski Piotr Tafiłowski [2007]

OPIS BIBLIOGRAFICZNY W ZAKŁADCE SZCZEGÓŁY.

Niniejsza praca jest monografią kanclerza wielkiego koronnego i prymasa NKrólestwa Polskiego, Jana Laskiego. Przybliża różne aspekty życia tej postaci, zarówno publicznego, jak i prywatnego. Najważniejszym źródłem rękopiśmiennym wykorzystanym w pracy jest tzw. testament Jana Laskiego, którego spisywanie rozpoczął on 15 X 1495 r., we czwartek, w Pabianicach. Od tej pory stale miał go przy sobie (nawet podczas podróży na sobór do Rzymu, na Litwę czy wyprawy wojennej przeciw Michałowi Glińskiemu) i na bieżąco uzupełniał. Dokument ten zachował się do dziś w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie pod sygnaturą dawnej Biblioteki Baworowskich nr 246 (w pracy cytowany jako BBaw. 246). Jest to rękopis w formacie dudki kancelaryjnej (folio fracto), o wymiarach 33 x 10,3 cm. Kodeks tworzy sześć papierowych składek (pierwsza liczy 12 kart, druga 8, trzecia 6, czwarta, piąta i szósta po 12) w pergaminowej okładce. Przed kartą drugą dwie karty zostały wycięte, a obcięcia zaznaczono krzyżykami dla zaznaczenia, że wycięto je jeszcze przed rozpoczęciem spisywania tekstu. Tekst zapisków testamentowo-raptularzowych rozpoczyna się na wewnętrznej stronie okładki, przez co w wielu miejscach jest starty, i biegnie aż do karty 44v. Na kartach 45-53v. spisano na krótko przed śmiercią prymasa (w maju 1531) ostateczną wersję testamentu', karty 54-59 zajmują zapiski laskiej kolegiaty z XVII w., natomiast dwie ostatnie karty (60-61, mylnie oznaczone jako 57-58) pozostają puste. W zeszyt włożone są trzy luźne dokumenty (dwa z nich pochodzą z czasów późniejszych), włączone współcześnie w ogólną foliację rękopisu. W zamyśle Laskiego rękopis ten miał być pierwotnie rejestrem dóbr, beneficjów przez niego posiadanych, dla wiadomości wykonawców testamentu po jego śmierci, chociaż sam zaznaczał, że rejestr ten nie obejmuje wszystkich zagadnień związanych z jego sprawami majątkowymi. Jego ruchomości były spisywane w innym rejestrze, kilkakrotnie wspominanym w raptularzu, a który pozostaje nieznany. Oddzielnie prowadził rachunki ' Kodycyl ten spisany jest chaotycznie, plączą się w nim osoby i kolejne zapisy. Jest to dramatyczny dokument, spisywany na gorąco w taki sposób, w jaki dyktowała osoba gasnąca, nieposiadająca już pełni władz umysłowych. [...]