Dzieci XX Zjazdu film w kulturze sowieckiej lat 1956-1968 Joanna Wojnicka [2012]

Książka poświęcona jest kinu sowieckiemu lat 1956–1968. Dlaczego akurat ten okres i takie daty? Wybór roku 1956 jest jasny. W roku tym odbył się XX Zjazd Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego, na którym Nikita Chruszczow wygłosił referat inicjujący odwilż. Sowiecka kultura weszła w okres zmian, o jakich przez ostatnie dwadzieścia pięć lat nie mogło być mowy. Do głosu doszło nowe pokolenie, młodzi ludzie, którzy na pierwszy rzut oka wydawali się beneficjentami tych zmian. Stalin się ich symbolem. Odwilż była jednak okresem niejednoznacznym. Jej pierwsze symptomy pojawiły się już w 1954 roku, w rok po śmierci Stalina. Wówczas w kręgach kulturalnych – przede wszystkim literackich – zaczęto śmielej wygłaszać postulaty odnowy. XX Zjazd umożliwił tego typu działania. Jednak przebieg wydarzeń, polityka Chruszczowa, opór wewnętrznych frakcji w partii, wydarzenia międzynarodowe sprawiły, że sytuacja komplikowała się na różne sposoby. Wewnętrzna polityka Chruszczowa – wyraźnie widać to na przykładzie kultury – była próbą przewartościowania stalinowskiego dziedzictwa przy jednoczesnej rewitalizacji tradycyjnych komunistycznych mitów. To balansowanie pomiędzy sowiecką ortodoksją a dopuszczaniem do głosu nowości okazało się jedną z najbardziej charakterystycznych cech epoki.

Pierwszy etap odwilży, lata pomiędzy 1956 a 1961 rokiem był okresem umacniania władzy Chruszczowa, jego zagranicznych sukcesów, czasami – jak byśmy dzisiaj powiedzieli – wizerunkowych. Ten okres został w symboliczny sposób skonsolidowany wokół czterdziestej rocznicy rewolucji, której obchody zbiegły się z początkiem nowej epoki. Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych sytuacja zaczęła się bardziej – na niekorzyść Chruszczowa – komplikować.

[fragment]