Cmentarz Powązkowski t. I-III (1790-1850 / 1851-1890 / 1891-1918) Zmarli i ich rodziny Szenic Stanisław [Biblioteka Syrenki / 1979]

          Cmentarz Powązkowski w Warszawie, jeden z większych w Europie, w zasadzie już zamknięty, stał się z biegiem lat Panteonem stolicy, a nawet kraju. Znalazło tu ostatni spoczynek wielu zmarłych złączonych nierozerwalną więzią z narodem, jego kulturą i historią — szczególnie wówczas, gdy pozbawieni byliśmy samodzielnego bytu. Życiem swoim, czynami i myślą zapewnili ciągłość naszej kulturze, utrwalali i rozszerzali jej nowe społeczne treści. Wielu godnych przypomnienia to antenaci tych, którzy krocząc śladami ojców zapisali się złotymi głoskami w historii Polski, a wskutek tragicznych dziejów naszego narodu znaleźli swój grób nie tylko paza granicami Powązek, ale często kraju. Nasza literatura cmentarna jest nikła. Oprócz podstawowego dzieła Kazimierza Władysława Wójcickiego — Cmentarz Powązkowski pod Warszawą który na zawsze otworzył drzwi wspomnień na polski historyczny cmentarz, mamy: Album Powązek Wacława Jeziorowskiego, i to tylko część pierwszą, kilka przewodników, między innymi Stefanii Sempołowskiej, prof. Mieczysława Orłowicza, Karola Klimka, oraz artykuły porozrzucane po czasopismach. Cenną inicjatywę podjęli miedzi pracownicy naukowi Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego zbierając i publikując materiały inwentaryzacyjne do poszczególnych kwater - niestety zamierzają opracować tylko dziesięć naj-starszych na ogółem prawie czterysta kwater. Liczbę osób pochowanych na Powązkach trudno ustalić, zapewne do-chodzi do miliona. Na przypomnienie zasługuje co najmniej kilkanaście tysięcy. Zapełniliby wielotomową encyklopedię. Jej napisanie przekracza możliwości jednego człowieka. Autor przystępujący samotnie do pisania historii cmentarza potraktował swoją pracę jako owoc wielokrotnych przechadzek po tym mieście umarłych. Przypomina najbardziej zasłużonych, pragnie zarazem przybliżyć dawno minioną epokę, ożywić ją krążącymi wówczas anegdotami; sporo miejsca poświęca również potomkom zmarłych, o ile wzbudzają nasze zaciekawienie. Zupełnie pomija architekturę grobowców. [...]