Burzliwe życie Lejzorka Rojtszwańca Ilja Erenburg [1988]

Ale nie wiadomo, o jakim Lejzorku mowa. Lejzorków jest wielu — na przykład Lejzorek Rochenstein, ten, co w klubie „Czerwony Wyłom” zgrywał się w roli cara Pawła i kwiczał przy tym nieludzko (spodnie — dla dopełnienia całości — opadły mu na podłogę; spodnie miał à la Żurawlow); albo też Lejzorek Ilmanowicz, sekretarz komitetu powiatowego, żartok, jakich mało; w ubiegłym roku, nie lękając się czystki partyjnej, wcinał macę z jajami i w dodatku, łobuz jeden, powoływał się na gubernialny urząd zdrowia, że niby to ma być wielce pożywne i nie wytwarza gazów.

W Odessie również wegetuje sobie jakiś Lejzorek. Miałem tam odczyt o literaturze francuskiej. Zarzucono mnie, oczywiście, całą stertą karteluszków, a więc: „Podaj pan swoją przynależność klasową”, „Proszę nam lepiej opowiedzieć o ekspedycji towarzysza Kozłowa”, „Gadaj, pieski synu, za ile funtów zaprzedałeś się” i taka oto: „Szapiro, spojrzyj no, Lejzorek już śpi”. Chociaż nie jestem Szapiro, ale mnie to zaintrygowało. Osób jednak było moc, więc nie udało mi się odnaleźć tego ospałego Lejzorka, nie wiem nawet, kto to jest, w jedno nie wątpię — chamuś i już, inni się uczą, a ten się wysypia.

Nie. Lejzorek Rojtszwaniec nigdy nie upadł tak nisko.

Wiem, że od razu zaczną gadać: „Ale nazwisko to ma nie tego...” Nie przeczę, zdarzają się nieco ładniejsze nazwiska, nawet pośród homelskich „krawców mężczyźnianych”, nie mówiąc już o prawosławnym duchowieństwie. Na przykład, Rozenblum czy Apfelbaum. Ale któż zwraca uwagę na nazwisko?

Wreszcie cóż mogłoby przeszkodzić Lejzorkowi w naszych czasach zostać bodajby samym Spartakusem Różoluksemburskim? Wszakże buchalter „Bellesa”, Onisim Afanasjewicz Kuczewod, przedzierzgnął się w Apolli-

[fragment]