Widzenia nad Zatoką San Francisco Miłosz Czesław [Biblioteka Kultury / 1988]

Jestem tu. Dwa te słowa zawierają wszystko co można powiedzieć, od nich się zaczyna, do nich się wraca. Tu — to znaczy na tej ziemi, na tym a nie innym kontynencie, w tym a nie innym mieście, w tej epoce którą nazywam moją, w tym stuleciu, w tym roku. Nie jest mi dane żadne inne miejsce ani żaden inny czas i od poczucia przemijalności mego ciała bronię się dotykając stołu. To bardzo elementarne — ale gdybyż to nauka życia nie polegała na stopniowym odkrywaniu prawd elementarnych.

Pisałem o różnych rzeczach i przeważnie nie tak jak bym chciał. Wiem, że teraz też nie będę pisać tak jak od dawna zamierzałem, zawsze zresztą zdając sobie sprawę, że chcę niemożliwości. Czego byłoby trzeba, to móc zakomunikować całe zdziwienie „bycia tu” w jednym nieosiągalnym zdaniu, w którym, równocześnie, pojawiałaby się ziarnistość i zapach mojej skóry, cała zawartość pamięci, cała moja dzisiejsza zgoda i niezgoda. Czegoś się jednak nauczyłem ścigając niemożliwe. Każdy z nas tak wstydzi się swojej bezradności i niewiedzy, że uważa za stosowne przekazywać innym to tylko, co, jak wydaje mu się, rozumie. Czasami jednak, nieprędko, jakoś pozbywamy się wstydu i zaczynamy mówić otwarcie o wszystkim, czego nie rozumiemy. Jeżeli nie jestem mądry, dlaczego mam udawać, że jestem mądry? Jeżeli jestem bezradny, dlaczego mam podawać się za kogoś, kto ma na podorędziu rady dla swoich współczesnych? A może właśnie wartość komunikacji pomiędzy ludźmi polega na przyznawaniu się do własnych ograniczeń, które w sposób tajemniczy są wspólnymi ograniczeniami wielu, i nie takimi samymi jak sto czy tysiąc lat temu? Może, kiedy zewsząd odzywa się zgiełk analiz i wniosków, nie całkiem bezużyteczne będzie świadectwo o nierozumieniu?

[fragment]