Waldemar Fydrych "Major" red. Krzysztof Krowiranda [zawiera odręczny rysunek krasnala / 2013]

Wstęp do książki Waldemara Frydrycha pt. „Major”

Patrząc z dzisiejszej perspektywy można dojść do wniosku, że nie, ponieważ Polacy niemal zupełnie zapomnieli o ruchu krasnoludków, który w latach 80. XX wieku organizował happeningi atakujące amunicją absurdu struktury Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Właściwie zawsze „Majora” traktowano z przymrużeniem oka, sugerując, że jego działalność – choć z pewnością ciekawa i prowokacyjna – stanowi satyryczny margines „prawdziwej” opozycji antykomunistycznej. Bez wątpienia jest to opinia krzywdząca, chociażby dlatego, że nie uwzględnia ona masowego charakteru działań Pomarańczowej Alternatywy i niezwykle ciepłego przyjmowania jej pomysłów przez rzesze zmęczonych schyłkowym komunizmem Polaków. Ponadto za pomniejszaniem znaczenia tego fenomenu stoi przekonanie, że ironia i szyderstwo wobec totalitarnej władzy nie są tak skuteczne jak poważne działania polityczne i społeczne. Przykład Stanisława Barei i popularność jego filmów świadczą o czymś zgoła odwrotnym.

Jak bardzo mylne jest to przekonanie dowodzi jednak przede wszystkim kierunek, w jakim poszła kultura (i popkultura) końca XX i początku XXI wieku. Jest ona przesycona dystansem wobec wymykającej się łatwej ideowej diagnozie rzeczywistości. Wyraźnie zaznacza się w niej wpływ estetyki postmodernistycznej, operującej strategią permanentnej transgresji i systematycznym stosowaniem ironii. Wyrażany w nadmiarze prześmiewczy stosunek do wszystkiego i wszystkich tworzy oczywiście karykaturalny obraz rzeczywistości. Konstruuje on bowiem świat bez świętości i tabu, który siłą rzeczy karykaturuje sam siebie. Fydrych działając niezależnie od provosów, holenderskiej Partii Krasnoludków, a także kontrkultury sytuacjonistów, poszedł swoją indywidualną drogą. Stworzył nową, autorską formę happeningu, adekwatną do warunków panujących w państwie totalitarnym. Tym samym stał się jednym z klasyków światowej kontrkultury. Dzisiejsze akcje nawiązujące do idei ulicznych happeningów, takie jak np. flash moby, stanowią już tylko rozwinięcie pomysłów wypracowanych w drugiej połowie XX wieku. „Major” jest tu niezwykle ważnym punktem odniesienia.

Mają Państwo przed sobą najobszerniejszą historię Pomarańczowej Alternatywy, wzbogaconą o bogatą ikonografię ze wszystkich okresów działalności Waldemara Fydrycha. Jest to książka tym bardziej wartościowa, że o poszczególnych, niezwykle efektownych akcjach i happeningach dowiadujemy się z relacji samego „Majora”. Zapraszam do lektury.