Zbiory artystyczne i galeria muzealna Ordynacji Zamojskiej w Warszawie Konrad Ajewski [1997]

OPIS BIBLIOGRAFICZNY W ZAKŁADCE SZCZEGÓŁY.

jest w tym coś niezwykłego i tragicznego, że dopiero po zniszczeniach wojennych, po rozproszeniu i zagładzie kolekcji i muzeum Ordynacji Zamojskiej w pałacu Błękitnym w Warszawie, zbiory tam zgromadzone doczekały się gruntownego i wszechstronnego opracowania. Tego iście benedyktyńskiego dzieła dokonał dr Konrad Ajewski. Jego działania można porównać do żmudnego zbierania rozprysłych odłamków rozbitego witraża i składania na powrót w skomplikowaną kompozycję artystyczną. Temu zajęciu oddał się dr Ajewski z całym zapałem, wytrwałością godną podziwu i pasją popartą intuicją badawczą. Gdy kilka lat temu zaproponowałem Mu wspomnianą kolekcję i muzeum jako temat rozprawy doktorskiej, znając trudności zadania, nie przypuszczałem, że wyrośnie z tego tak znakomite dzieło, które można porównać tylko do świetnego opracowania muzeum Izabeli Czartoryskiej w Puławach przez prof. Zdzisława Żygulskiego (jun.). Odtworzenie historii kolekcji i zasobów muzealnych napotykało na ogromne trudności wobec poważnego zniszczenia nie tylko zbiorów, ale także spalenia podstawowych inwentarzy. Ocalało na szczęście w dużym stopniu archiwum z czasów założyciela muzeum, światłego ordynata Stanisława Kostki Zamoyskiego i jego następców. Ciekawy, nadspodziewanie bogaty plon i prawdziwe odkrycia przyniosły poszukiwania dr. Ajewskiego w wielu archiwach, bibliotekach. muzeach, a także istotne okazały się bezpośrednie relacje ostatniego ordynata Jana Zamoyskiego, który ratował zbiory w czasie wojny. Dr Ajewski ocalił dla pamięci pokoleń ważny fragment dziedzictwa narodowego, jakim byki jedna z najwybitniejszych kolekcji rodowych w Rzeczypospolitej. Złożyły się na nią portrety. numizmaty, naczynia złotnicze i ceramiczne, pamiątki po sławnych ludziach, militaria i trofea wojenne, których gromadzenie rozpoczął w końcu XVI w. twórca ordynacji Jan Zamoyski, kanclerz i hetman wielki koronny. Prezentowana książka wydobywa z zapomnienia wybitną postać. twórcę muzeum, XII ordynata, Stanisława Kostkę, prezesa senatu Królestwa Kongresowego, wielce zasłużonego na polu mecenatu artystycznego, architektury, nauki i oświaty. Obok jego ojca Andrzeja i brata Aleksandra był jednym z twórców oświecenia zamojskiego. Rozprawa dr. Ajewskiego została przyjęta z pełną aprobatą przez jej recenzentów. [...]