Z przeszłości Osmolic Lech Karłowicz [1997]

Osmolice w wiekach średnich

Najwcześniejsze informacje o Osmolicach sięgają drugiej połowy XIV w. Nazwa miejscowości widnieje w ówczesnych zapisach jako Osmolicz (1377), Osmolicze, Hosmolicze (1415), leżące w parafii Krężnica Jara (Krząsnycza Jarosta, Krąsznycza Jaroska). Granice Osmolic, znacznie obszerniejsze niż dziś, sięgały miejscowości Tuszów (Tussow), Jabłonna, Czerniejów i Prawiedniki, a od zachodu stykały się z Niedrzwicą (Niedrzwicą Mniejszą). Była to zatem wieś dość rozległa i, jak mówią dokumenty – dobrze zagospodarowana.

Według Anny Sochackiej Osmolice, podobnie jak pobliskie Strzyżewice, Strzeszkowice lub Łysołaje stanowiły w czasach średniowiecznych własność rycerską, stając się potem folwarkami i wsiami szlacheckimi¹.

W pobliżu wzniesionego później obronnego zamku w widłach Bystrzycy i jej dopływu Kosarzewki (zwanej w różnych okresach Samicą, Kozą, Bychawką), na wzgórzu otoczonym we wczesnych wiekach średnich ze wszystkich stron rozległymi rozlewiskami wodnymi, miała wznosić się najwcześniejsza w tym rejonie osada słowiańska. Do dziś starzy ludzie w języku potocznym nazywają to wzniesienie „grodziskiem”, miała tam bowiem znajdować się niegdyś budowla o charakterze obronnym, a legenda mówi o istnieniu przejścia podziemnego pod dnem Bystrzycy, łączącego „grodzisko” z późniejszym, już historycznym „curia militaris”, wybudowanym po lewej stronie rzeki.

W przekazach źródłowych brak jednak potwierdzenia powyższych opowieści, zarówno co do przejść podziemnych, jak i obronnej budowli. Jedynie w tradycji miejscowej ludności owe podziemne korytarze i lochy uchodzą za w stu procentach prawdziwe.

[fragment]