Z biologii ptaków Jan Sokołowski [1950]

WSTĘP.

Ptaki stanowią od dawna przedmiot żywego zainteresowania człowieka, gdyż urzekają barwnością i ruchliwością nie spotykaną u innych zwierząt. One to niejednokrotnie pobudzały jego wyobraźnię, uskrzydlały jego myśli i kazały ścigać się zazdrosnym wzrokiem. Mity o Dedalu i Ikarze, eksperymenty Leonarda da Vinci — to wyrazy wysiłków ludzkości zmierzających do poznania owego osobliwego, a tak częstego tworu przyrody — ptaka i zadziwiającej jego zdolności — lotu.

Długie i mozolne badania nad ptakami i warunkami ich życia obaliły niejedną piękną legendę, wyrosłą z ludzkich domysłów, „odczłowieczyły” obyczaje ptaków i umożliwiły lepsze zrozumienie ich sposobu życia. Dzisiejsza biologia ptaków daleko odbiegła od tych pojęć, jakie narzucał antropomorfizm, tłumaczący zjawiska życiowe zwierząt na sposób ludzki.

Nie znaczy to, byśmy dziś mniej kochali przyrodę i od niej się oddalali — wprost przeciwnie — śledzenie życia zwierząt i dążność do zrozumienia jego nieraz zagadkowych przejawów zachęca nas do częstego obcowania ze zwierzętami, a wiadomo, że nic tak nie zbliża jak współżycie. Z tego współżycia z przyrodą powstała też niniejsza praca. Celem jej jest krótkie zestawienie wyników badań nad życiem ptaków, chęć ukazania tego zagadnienia w świetle dzisiejszego stanu wiedzy i własnych dociekań autora. Zdajemy sobie wszyscy sprawę z tego, że wiele jeszcze upłynie czasu, zanim uzyskamy pełniejszy obraz biologii ptaków — wiele zagadek kryje świat ptasiej psychiki — niemniej jednak badania ostatnich czasów przyniosły tak doniosłe odkrycia, że zebranie ich wyników w jednym dziele i krytyczne ich naświetlenie wydaje się pożyteczne, zwłaszcza że i polscy, i radzieccy badacze poszczycić się mogą na tym polu niemałym dorobkiem.