Z biegiem Marychy [aut. fot. Małgorzata Karczewska et al. aut. tekstu Stanisław Kurak tł. na jęz ang. Hubert Ożga] [2009]

Suwalszczyzna – spadkobierczyni Jaćwieży i Sudowii (Jotwy) – jest krainą jezior i cieków wodnych. Nie ma tu wprawdzie wielkich rzek, ale te, które urozmaicają morenowy krajobraz, są niezwykle urokliwe i różnorodne. Należą też do różnych działów wodnych. W kierunku Wisły płynie Rospuda i wpadająca do niej Blizna, do Niemna zdąża Czarna Hańcza, Biała Hańcza, Wiatrołuża, Wigra, Marycha i Szeszupa, do Pregoły – Błudzia i Błędzianka. A wszystkie spotykają się w Bałtyku...

W herbie Suwalszczyzny widać trzy faliste niebieskie linie. To symbole trzech głównych rzek tego regionu: Rospudy, Czarnej Hańczy i Marychy. Największa rzeka Sejneńszczyzny – Marycha – w języku litewskim i nazewnictwie jaćwieskim brzmi Seina (Sejna). W języku litewskim rzeka ma właściwie kilka nazw. W górnym biegu, w okolicach wsi Szołtany, jako Dalčia wypływa do jeziora Boksze, a dalej do jeziora Sejwy już pod nazwą Juodoji. Stamtąd już jako Seina (Sejna) płynie przez Sejny i Degucie do jeziora Pomorze i znowu zmienia nazwę i już jako Mara wpływa do Czarnej Hańczy.

Różne są rzeki, ale Marycha jest jedyna. O jej urodzie i niepowtarzalności decydują krainy przez które przepływa. I ludzie – oni bowiem pozwalają rzece „być sobą”. Nie przegradzają jej zbyt często mostami i kładkami, nie cywilizują jej brzegów, nie regulują biegu.

Marycha raz jest rozlewiskiem wielu potoków i źródeł, raz płynie dwoma korytami, aby potem zamienić się w spokojny nurt rzeki, która zdąża na spotkanie z Czarną Hańczą (już na Białorusi) i razem wpływają do Niemna.

Profesor Andrzej Strumiłło i artysta fotografik Piotr Malczewski (obaj mieszkający nad Czarną Hańczą) napisali książkę-album Czarna Hańcza – córka Niemna.

I – trzeba dodać – druga córka Marycha.

[fragment]