Wyprawy polarne historja i zdobycze naukowe Antoni Bolesław Dobrowolski [1925]

PRZEDMOWA DO WYDANIA DRUGIEGO.

W kilka miesięcy po ukazaniu się pierwszego wydania «Wypraw polarnych» wybuchła wojna światowa. Oczywiście, nie była to pora do podróży podbiegunowych. Projekty i poczynania zostały nagle wstrzymane — na długie lata lub nazawsze - z wyjątkiem pięciu: znanej wszystkim z dzienników i filmów, zupełnie nieudanej «drugiej» wyprawy Shackletona, o której sąd wydawać byłoby przedwcześnie, gdzie jednak zawinił napewno nie tylko los, lecz i człowiek; podróży Rasmussena - dalszego a szczęśliwego ciągu słynnych wycieczek grenlandzkich (obacz str. 358); wyprawy kanadyjskiej, pod wodzą Stefanssona, i jednoczesnej amerykańskiej, pod kierunkiem Mac Millana, do północno-amerykańskich mórz i wysp lodowatych; wreszcie, wielkiego przedsięwzięcia zdobywcy przejścia północno-zachodniego i bieguna południowego, Amundsena, który już przed wojną szykował się do zbadania wnętrza Arktyku (ob. str. 65), dopiero jednak w roku 1918 zdążył w drogę się wybrać.

A oto krótki biuletyn z pod obu biegunów, po wojnie i podczas wojny.

Niezrażony straszną porażką - stratą pięknego okrętu w morzu Weddella, stratą trzech dzielnych ludzi z drugiego oddziału wyprawy, na morzu Rossa - Shackleton ponownie wyrusza do lodów południa. W drodze zabiera go śmierć. Umarł wielki podróżnik - zamało może przezorny, zamało dbały o przygotowanie swoich przedsięwzięć, zawiele ufny w swe szczęście, w swą gwiazdę, - ale człowiek odważny, z nieugaszonym ogniem młodzieńczym, z wiecznie młodzieńczą fantazją. Wyprawa utknęła. Wild, który po Shackletonie objął dowództwo okrętu, odwiedza morze Weddella, natrafia jednak na nieprzebyty mur lodów i wraca do Europy, zahaczając po drodze o tę i ową wyspę podantarktyczną. [...]