Wojska NKWD 1917-1945 historia, organizacja, umundurowanie Jan Rutkiewicz il. barwne Walerij N. Kulikow [1998]

Wiedza o NKWD była u nas do niedawna, z wiadomych względów, dość wyrywkowa, oparta głównie na rodzinnych sekretnych przekazach i dopiero po r. 1989 pojawiać się zaczęły źródłowe opracowania tematu, oparte w znacznym stopniu na postsowieckich archiwaliach. Niniejsze opracowanie nie jest jednak kroniką leninowskich czy też stalinowskich zbrodni - tak na terenie ZSRR, jak i krajów przezeń zniewolonych. Nie jest też monografią sowieckich łagrów, więzień i zsyłek, ani też kalendarium działalności CzeKa i jej kolejnych mutacji: GPU, OGPU, NKWD, NKGB, MWD, MGB, KGB. Zainteresowanych tym zagadnieniem odsyłam do lektury tak fundamentalnego dzieła jak ARCHIPELAG GUŁAG Aleksandra Sołżenicyna, czy też przebogatej literatury tematu - naukowej i wspomnieniowej - zarówno polskiej, jak i rosyjskiej i zachodniej.

Ambicją autora jest próba opisu formacji, która na różnych etapach rozwoju ZSRR nosiła różne nazwy - a więc:

1. Korpus Wojsk WCzK — od r. 1918
2. WOCHR — od r. 1919
3. WNUS — od r. 1920
4. Wojska Wewnętrzne i Pograniczne GPU — od r. 1922
5. Wojska Wewnętrzne i Pograniczne OGPU — od r. 1923
6. Wojska Ochrony Pogranicznej i Wewnętrznej NKWD — od r. 1934
7. Wojska Wewnętrzne i Pograniczne NKWD — od r. 1939
8. Wojska Wewnętrzne i Pograniczne MWD — od r. 1946

Formacja ta stanowiąca zarazem integralną część Armii Czerwonej, była zbrojnym ramieniem tzw. organów, czyli centrali decyzyjnej sowieckiego aparatu Bezpieczeństwa Państwowego. Z racji swych uwarunkowań geopolitycznych, Polacy przez dziesiątki lat doświadczali na sobie skutków działalności tych instytucji i tych formacji. O ile jednak dziś przeciętny Polak nie znający już na szczęście z autopsji tamtych lat grozy, potrafi z łatwością - na podstawie obejrzanych dziesiątków filmów i seriali o tematyce okupacyjnej - odtworzyć w swej wyobraźni obraz zwycięskiego krasnoarmiejca czy też np. podłego i okrutnego SS-mana czy gestapowca, to obraz czekisty lub NKWDzisty pozostaje dlań na ogół pełną abstrakcją. Niniejsze opracowanie pragnie więc zapełnić tę lukę dając krótki zarys historyczny w/w formacji, prezentując zarazem ich umundurowanie, oznaki i odznaki. Żywiąc nadzieję, iż to pionierskie - jak sądzę - opracowanie spotka się z zainteresowaniem Czytelników, wdzięczny będę za ich ewentualne uwagi i uzupełnienia. Pragnę też na tym miejscu wyrazić mą najgłębszą wdzięczność dla p. Walerija N. Kulikowa za jego merytoryczną konsultację na kolejnych etapach naszej współpracy. Różnimy się co prawda między sobą nadal w ocenie niektórych faktów historycznych związanych z niniejszym tematem, niemniej bez jego przyjaznej pomocy o wiele trudniej byłoby mi brnąć przez wszelkie rafy i pułapki jakie kryje w sobie temat.

[fragment]