Wielka księga demonów polskich leksykon i antologia demonologii ludowej Barbara i Adam Podgórscy [2005]

Recenzja wydawnicza pracy Barbary i Adama Podgórskich pt. „Wielka księga demonów polskich”

Recenzowaną pracę Barbary i Adama Podgórskich usytuować należy w rzędzie ukazujących się, poczynając od lat sześćdziesiątych, zagranicznych (zwłaszcza rosyjskich, ukraińskich, słowackich i serbskich) wydawnictw słownikowych poświęconych rejestracji różnorodnych wątków ludowych wierzeń mitologicznych, czyli tzw. ludowej mitologii niższej z poszczególnych rejonów Słowiańszczyzny. W Polsce dany charakter posiada monumentalny Słownik stereotypów i symboli ludowych opracowany w Instytucie Filologii Polskiej UMCS w Lublinie pod red. Jerzego Bartmińskiego i Stanisławy Niebrzegowskiej. W planowanych ośmiu tomach owego Słownika zawarta ma zostać rekonstrukcja tradycyjnego światopoglądu ludowego opartego na zebranej faktografii etnograficznej. Dotychczas światło dzienne ujrzał dwuczęściowy pierwszy tom (cz. I – 1996, cz. II – 1998) pt. Kosmos. W takim też kontekście sytuować należy recenzowaną pracę.

Jak wynika z przedstawionego wstępu (Wprowadzenie w świat polskiej demonologii ludowej), jest to praca o charakterze etnograficzno-historycznym, napisana na podstawie bogatej dokumentacji źródłowej i ukierunkowana głównie na czas przeszły. Jednakże nie sposób było jej autorom, co jest zresztą w pełni zasadne, całkowicie ustrzec się od dokonywania równocześnie chociażby częściowej konkretyzacji współczesnej prezentowanych zjawisk wierzeniowych. Autorzy słusznie wskazują na starosłowiański rodowód większości wątków polskich wierzeń demonicznych, zauważając jednocześnie, iż w toku zachodzących procesów chrystianizacyjnych w łonie kultury ludowej miało miejsce ukształtowanie się zjawiska tzw. dwuwiary. Jej konkretne przejawy stanowią wyobrażenia demonów symbolizujących swoiste powiązanie wątków starosłowiańskich

[fragment]