Trzy wojny w siodle wspomnienia z lat 1914-1939 legionisty, rotmistrza szwoleżerów, dowódcy 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich i 20. Pułku Ułanów Króla Jana III Sobieskiego Andrzej Kunachowicz [2011]

Zamiast wstępu

Pożegnanie płk. dypl. Andrzeja Kunachowicza

Przyjacielu Nasz, Kolego, Pułkowniku!

W tej chwili, w tym żałobnym zgromadzeniu, oddajemy Cię Matce Ziemi na wieczny spoczynek, jako jednemu z niewielu nas jeszcze żyjących żołnierzy Niepodległości. Należysz bowiem do pokolenia rodaków, którym:

Nikt im iść nie kazał, poszli bo tak chcieli,

Bo takie dziedzictwo wziął po dziadach wnuk.

Nikt nie pytał o nic – a wszyscy wiedzieli

Za co idą walczyć – komu płacić dług.

Z chwilą wybuchu pierwszej wojny światowej tragedią narodu naszego było, że jedni rodacy śpiewać musieli „Deutschland, Deutschland über alles”, następni „Gott beschütze unser Kaiser unser Land”, a trzeci „Boże cara chrani”, a tylko nas garstka, pośród milionowych armii, śpiewała głośno, publicznie „Jeszcze Polska nie zginęła”. I my szaleńczy romantycy, w polskich mundurach, z polskim orłem na czapkach, wyśmiewani, wyszydzani, lekceważeni często przez własnych nawet rodaków, szliśmy ochotniczo po śmierć lub zwycięstwo, bo nam się Polska śniła! Polska niepodległa!

My najmłodsi wiekiem legioniści wierzyliśmy starszym, a ówczesnym naszym przełożonym, do których i Ty, Pułkowniku należałeś, a wszyscy razem wierzyliśmy w ideę Niepodległości zaszczepioną w nas przez Komendanta Józefa Piłsudskiego. Której to Idei jesteśmy wszyscy wierni aż po zgon, gdyż pozostawiamy potomnym widomy nasz znak: Krzyż Niepodległości! Niestety w PRL nie uznawany, a odznaczeni tym krzyżem dyskryminowani!

Ale jak poeta, legionista, syn powstańca 1863 roku Jerzy Żuławski w utworze pt. „Testament” mówi do swych dzieci:

Synkowie moi poszedłem w bój,

Tak jak wasz dziadek, a ojciec mój.

I kończy słowami:

Synkowie moi, lecz gdyby Pan

Nie dał wzejść zorzy z krwi naszych ran,

To jeszcze w waszej piersi jest krew

I wy pójdziecie pomni spuścizny,

Na bój dla naszej Ojczyzny.

[fragment]