Tatrzańska Atlantyda Tatra Atlantis Piotr Mazik [tł. Adrian Lucas Smith] [2014]

Wstęp / Introduction

Być może albumów zakopiańskich i tatrzańskich fotografii jest zbyt wiele. Znakomita większość opiera się na oczywistej konwencji prezentowania powszechnie znanych pejzaży uchwyconych aparatem kilkadziesiąt lat temu lub dokumentacji istotnych dla naszej przestrzeni wydarzeń, jak otwarcie schroniska, zawody sportowe, festiwal. Pomysł stworzenia książkowego katalogu „Tatrzańska Atlantyda” wynika z przesytu tym, co spodziewane, przedstawieniami, które prowadzą do redukcji obrazu Tatr i Zakopanego.

Powszechnie ulegamy złudzeniu, że znamy Tatry. Przez kilkadziesiąt lat bycia w górach zapisujemy w pamięci ich zmiany, wpisujemy w siebie przebieg szlaków, ścieżek, dróg wspinaczkowych, otoczenia polan, schronisk, zakręty nartostrad. Oczywiste są dla nas sposoby w nich bycia: narciarstwo, wędrówki, wspinanie. Zbyt śmiałe to przekonania. Jesteśmy w Tatrach zaledwie przez chwilę. Pejzaże zakodowane w nas zadziwiają i dezorientują zobaczone na zdjęciach sprzed kilkudziesięciu lat. Niepokoją dawne, niespotykane dziś motywacje tatrzańskie, nieistniejące już, a ważne kiedyś miejsca. Przeszłość Tatr jest trochę jak zaginiony ląd – resztki miejsc niegdyś powszechnie znanych dziś przysłania przyroda. Są wśród nich wyciąg na Łopate w Dolinie Kondratowej, pierwszy wyciąg w Kotle Gąsienicowym, małe obserwatorium meteorologiczne na Żółtej Przełęczy, pierwsze schronisko w Dolinie Wielickiej, Giewont bez krzyża, Kocioł Goryczkowy bez wyciągu, z nieistniejącymi szałasami, porysowany jedynie śladami nart, ogołocona z drzew dolina... zaginiony ląd – tatrzańska Atlantyda.

Kluczem do niej nie jest gromadzenie klisz miejsc znanych, ale zdziwienie, zagubienie, inność oraz moment, ta chwila niepewności, wahania, czy możliwe jest rozpoznanie nieobecnego, a uchwyconego na zdjęciu.