Spór o istnienie świata t. I-III [w 4 vol.] Ingarden Roman [Dzieła Filozoficzne / 1981-1987]

Przedmowa

Do napisania książki niniejszej przygotowywałem się przez wiele lat, właściwie od chwili, gdy w r. 1918 doszedłem do przekonania, że nie mogę się pogodzić z idealistycznym stanowiskiem Husserla w sprawie istnienia świata realnego. Napisałem wówczas — w lecie 1918 r. — duży, kilkadziesiąt stron liczący list do Husserla, w którym wyłuszczałem powody, dla których nie mogłem się wtedy zgodzić ze stanowiskiem „transcendentalnego” idealizmu, jaki zarysowywał się w niektórych przynajmniej twierdzeniach Husserlowskich „Ideen zu einer reinen Phänomenologie”. Ale nie móc się pogodzić z jakimś stanowiskiem, a znaleźć jakieś inne, a zwłaszcza znaleźć jego zadowalające uzasadnienie — to dwie różne sprawy. Tym bardziej, że chodziło o zagadnienie, które tak wszechstronnie zostało omówione w literaturze filozoficznej i które mimo tylokrotnych wysiłków pozostawało wciąż zagadnieniem.

Toteż lata minęły, zanim zaczęły się zarysowywać nowe drogi, na których należało przystąpić do próby ponownego rozwiązania zagadnienia. Początkowo bowiem poszukiwałem rozwiązania na tej drodze, którą wskazał w swych badaniach Husserl i która w filozofii europejskiej drugiej połowy XIX w. aż do wybuchu wojny światowej 1914 r. wydawała się najbardziej naturalna; szukałem rozstrzygnięcia poprzez analizę doświadczenia, przede wszystkim zewnętrznego. Wydawało mi się, że Husserl badając spostrzeżenie zmysłowe popełnił pewne błędy, a zwłaszcza, że nie zakończywszy tych analiz powziął przedwczesne rozstrzygnięcie, że więc należy skorygować analizy Husserlowskie, a potem posunąć je odpowiednio dalej — a okaże się, iż trzeba uznać istnienie świata realnego „niezależne” od czystej świadomości.

Ale niebawem — tzn. koło r. 1921 — zacząłem sobie uświadamiać, że same subiektywnie zorientowane badania tutaj nie wystarczą, że trzeba wpierw wyjaśnić sobie szereg spraw dotyczących formy i sposobu istnienia świata, które to istnienie stanowi przedmiot sporu. W szczególności zaś, że trzeba sobie wyjaśnić sens poszczególnych „kategorii”, a więc podstawowych struktur przedmiotu rzeczywistego, które Kant uznał za subiektywne formy intelektu, nie przeprowadzając zarazem żadnych bliższych nad nimi badań. Po szeregu przeto różnych [...]

[fragment]