Socrealizm w malarstwie polskim Jolanta Studzińska [2014]

Socrealizm został wprowadzony przez rząd Polski Ludowej w 1949 roku jako socjalistyczny program rozwoju kultury i sztuki. Przyjął formę oficjalnej doktryny, która z ideologicznego i rewolucyjnego projektu przeistoczyła się w praktyce z malarskiej w powierzchowną stylistykę egzekwowaną przez władzę, niechcianą zarówno przez artystów, jak i społeczeństwo.

Mimo pozornie prostej definicji socrealizm jako manifestacja ideologiczna i artystyczna w polskiej sztuce stanowi problem złożony. Wynika to z wielu przyczyn, zarówno z oficjalnego narzucenia socrealizmu przez władzę, przyjętej formy kanonu, jak i plastycznej realizacji zasad, a przede wszystkim okoliczności politycznych i społecznych, które stworzyły podatny grunt dla jego zaistnienia i rozwoju na scenie kulturalnej Polski po II wojnie światowej. Niewątpliwie poznanie socrealizmu jest ważne i interesujące dla historii plastyki polskiej, jak również dla sztuki w ujęciu międzynarodowym ze względu na aspekty teoretyczne i formalne oraz wyjątkowe uwarunkowania historyczne.

Podstawowym założeniem tego opracowania jest analiza źródłowa tekstów programowych, przemówień polityków, wypowiedzi artystów i artykułów prasowych opublikowanych w analizowanym okresie, które są autentycznym świadectwem omawianych faktów artystycznych i historycznych¹. Pozwalają one także na konfrontację teoretycznego programu socrealizmu z praktyką malarską prezentowaną przez bogatą dokumentację fotograficzną, w większości wcześniej niepublikowaną, pochodzącą ze zbiorów Galerii Sztuki Socrealizmu w Kozłówce². Zaznajomienie się z oryginalnymi materiałami źródłowymi dotyczącymi socrealizmu daje nam możliwość porównania prawdy historycznej z wersją oficjalną socrealizmu, głoszoną przez władze PRL-u (Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej), oraz rzetelne poznanie jego założeń ideologicznych, reguł twórczych [...]

[fragment]