Sejmy na zamku w czasach Księstwa Warszawskiego (1809, 1811, 1812) Marian Kallas [1987]

Ostateczny rozbiór Rzeczypospolitej w 1795 roku wywarł szczególnie silny wpływ na losy Warszawy. Już w pierwszych dziesięcioleciach epoki porozbiorowej nastąpiły znaczne zmiany w politycznym i ekonomicznym położeniu miasta. Zaborca w styczniu 1796 roku uczynił Warszawę stolicą Prus Południowych, stanowiących jedną z trzech nowych prowincji Królestwa Pruskiego. Pierwsza okupacja pruska Warszawy trwała do końca listopada 1806 roku. Pozycja polityczna Warszawy jako prowincjonalnego miasta w Królestwie Pruskim wyraźnie kontrastowała z jej stołeczną rolą jeszcze w okresie Sejmu Wielkiego i insurekcji kościuszkowskiej. Wraz z ostatnim rozbiorem, przez niezbyt długi okres, maleje znaczenie Warszawy jako ośrodka kultury na rzecz Wilna, Krakowa, Lwowa czy Poznania. Wpływ na życie miasta, jak i kraju, podzielonego między mocarstwa zaborcze, wywierały wydarzenia rozgrywające się we Francji. Jesień 1806 roku zmieniła sytuację Warszawy i reszty kraju, które pozostawały dotąd niejako na uboczu historycznych przemian politycznych i społecznych wywołanych przez Wielką Rewolucję Francuską, a następnie kontynuowanych przez Napoleona.

W pierwszych latach po III rozbiorze nadzieje Polaków na przywrócenie ich ojczyźnie niepodległego bytu państwowego wiązały się przede wszystkim z walką Legionów u boku wojsk francuskich. Równocześnie rozwijała się ożywiona działalność spiskowa, stając się odtąd nieodłączną cechą życia politycznego w Polsce. Większość ówczesnych organizacji spiskowych została rozbita, z wyjątkiem utworzonego w 1798 roku Towarzystwa Republikanów Polskich, mającego najwięcej członków w Warszawie. Jednakże w początkach nowego stulecia działalność Towarzystwa Republikanów Polskich zamarła. [...]

[fragment]