Regiony wielkiej herezji i okolice Bruno Schulz i jego mitologia Jerzy Ficowski [2002]

W skład tomu Regiony wielkiej herezji i okolice wchodzą następujące teksty i cykle szkiców (w wersjach przejrzanych i uzupełnionych): 

1. Regiony wielkiej herezji (WL, wyd. I 1967, II 1975, Słowo, wyd. III 1992) 2. Okolice sklepów cynamonowych (WL, 1986) 3. Druga jesień (WL, 1973) 4. Xięga bałwochwalcza (Interpress 1988) 5. Alfabet Weingartena (niepublikowane) 6. J bl Bezimienna (niepublikowane) 7. Listy niektóre (WL, 1975, Księga listów; WL, 1984, Listy, fragmenol...; Chimera, 1993, Z listów odnalezionych) 8. Czekanie na Mesjasza (1992, „Polityka" nr 46 pt. W oczekiwaniu na Mesjasza) 9. Własnowidz i cudzotwórca (1996, „Kresy" nr 26) 10. Druga strona autoportretu (1995, „Polityka" nr 41) 11. Autoportrety i portrety (niepublikowane) 12. Kobieta - idol i władczyni (1999, „Gazeta Wyborcza" z 4-5 września) 13. Ilustracje do własnych utworów (1992, Wyd. „Re-Print") 14. Kalendarium życia i twórczości Brunona Schulza (1995, w: Bruno Schulz 1892-1942, Katalog-Pamiętnik Wystawy „B. Schulz. Ad memoriam", Mu-zeum Literatury w Warszawie) 

Zebrana przez Jerzego Ficowskiego epistolografia Brunona Schulza wydana w 1975 roku pod tytułem Księga listów - jest przygotowywana do druku w osobnej edycji książkowej wraz z później odnalezionymi tekstami epistolarnymi pisarza. 

"Czym jest ta książka, czy raczej księga? Skąd się wzięła? Na jej wstępie jestem winien to wyjaśnienie.

Tak się złożyło, że w roku 2002 mija sześćdziesiąt lat od śmierci Brunona Schulza, a zarazem jest to sześćdziesiąta rocznica dni, w których pierwsza lektura jego arcydzieł — Sklepów cynamonowych i Sanatorium pod Klepsydrą — stała się początkiem mojej całożyciowej pasji: zachłannych medytacji nad jego dziełem, zbierania wszelkich śladów życia, rekonstrukcji tragicznie przerwanej biografii, prześwietlania Schulzowskich arcymitów.

Z tych źródeł i impulsów wywodzą się moje, niekiedy owocne, próby wskrzeszeń, czyli rewindykacji z niebytu, i to z cudzoziemskiego niebytu, odkąd Drohobycz znalazł się za granicą.

Zamieszczone w tej książce teksty pochodzą z rozmaitych odległych i bliższych czasów i są różnego autoramentu. Sąsiadują tu ze sobą drobne szkice-przyczynki z zarysami biograficznymi o szerszej problematyce, zarówno egzystencjalnej, jak i wskazującej na związki z prywatną powszedniością autora, a także kierującej uwagę na proces magicznego przeobrażania się zaściankowej prowincji w Uniwersum Światów i Zaświatów.

Przed sześćdziesięciu laty z zapartym tchem stanąłem po raz pierwszy w blasku Mitu nad Mitami, aby zostać już na zawsze jego głosicielem i wyznawcą. Przed wojną na naszym ciasnym poletku kulturalnym, oddalonym od uczęszczanych dróg Europy i odgrodzonym od świata, tutejsi znawcy pisanego słowa w większości dostrzegli Schulza i docenili go, bywało, że entuzjastycznie. Ale było za mało czasu, aby zaistnieć naprawdę. Syn kupieckiego rodu Żydów galicyjskich, jeden z największych w literaturze, wkrótce już miał zginąć w piekle Zagłady.

Po wojnie nieobecność Schulza w polskim obiegu kulturowym i — co za tym idzie — na świecie była przez kilka pierwszych lat absolutna. Wraz z innymi wybitnymi przedstawicielami literatury został skazany wyrokiem stalinowskich kulturobójców na powtórną zagładę.

Trzeba było zacząć od zadań elementarnych, choćby — na początek — takich nawet jak ustalenie daty urodzenia i daty śmierci pisarza, których wówczas nie znali najskrzętniejsi literaturoznawcy. Zająłem się tą rekonstrukcją w okresie, kiedy o publikacjach o Schulzu nie mogło być mowy." 

[fragment]