Pomarańczowa Alternatywa - happeningiem w komunizm red. Barbara Górska, Benjamin Koschalka [2011]

Pomarańczowa Alternatywa na krakowskim Rynku

Fenomen Pomarańczowej Alternatywy to szczególny rozdział najnowszej historii Polski i upadku komunizmu w Europie. Etos Solidarności, która w latach 1980–1981 jako wspólnota polityczna, społeczna i narodowa ogarnęła nieomal całą Polskę, widzieć trzeba przede wszystkim w wymiarze moralnym, a nie politycznym czy ekonomicznym. To również dlatego w wyniku gniewu robotników ze Stoczni Gdańskiej miały dziesięć lat później runąć mury dzielące od zakończenia II wojny światowej Europę i świat.

Długotrwały i głęboki kryzys komunizmu w Polsce – spotęgowany wprowadzeniem przez generała Wojciecha Jaruzelskiego w grudniu 1981 roku stanu wojennego – powodował, że u schyłku lat osiemdziesiątych brak było nadziei na zmianę. System wydawał się niereformowalny, a obecność sześćdziesięciu tysięcy żołnierzy Armii Czerwonej w Polsce i dwudziestu sześciu dywizji radzieckich w sąsiedniej NRD czyniły marzenia o „finlandyzacji” utopią.

W tym szczególnym kontekście i w wyjątkowym miejscu narodziła się i rozwinęła skrzydła Pomarańczowa Alternatywa. Bo jej kolebką stał się Wrocław – największe miasto europejskie, które w wyniku II wojny światowej w stu procentach wymieniło ludność. Nie przypadkiem też happeningiem w komunizm uderzyli studenci. Wrocław, miasto bez kompleksów, bez obciążenia narodowo-religijną mitologią, to wielkie centrum akademickie, które w latach osiemdziesiątych stało się sceną wyjątkowo ostrej konfrontacji pomiędzy społeczeństwem a zbankrutowanym systemem. Major Fydrych – niewątpliwy lider ruchu – brutalności reżimu przeciwstawił „surrealizm socjalistyczny”, który stał się szczególnym rozdziałem walki pokolenia Solidarności z komunizmem.

Fenomen Pomarańczowej Alternatywy to niewątpliwie zjawisko wychodzące swoim znaczeniem poza granice Wrocławia. To część historii demontażu komunizmu w Europie Środkowej. To mądrość pokojowej rewolucji, a równocześnie intrygujące zjawisko kulturowe i ważny fragment pamięci zbiorowej pokolenia Solidarności. To właśnie dlatego Międzynarodowe Centrum Kultury przenosi Pomarańczową Alternatywę na krakowski Rynek – największy plac średniowiecznej Europy – w szczególnym czasie polskiej prezydencji w Unii. Bo Pomarańczowa Alternatywa to również owoc marzeń Polaków pokolenia Solidarności o wspólnej Europie. Ten sen jest dzisiaj rzeczywistością!