Polskie ślady na Ukrainie przewodnik Magda i Mirek Osip-Pokrywka [2013]

Książka o polskich śladach na Ukrainie. Ten prosty, jak nam się początkowo wydawało, projekt, zaczął się w miarę jego realizacji komplikować. I – powiemy szczerze – nie wynikało to z braku naszej wiedzy. Problem okazał się innego rodzaju. Uświadomiliśmy sobie, że piszemy o czymś ulotnym, o temacie, który znika ze świadomości wielu rodaków. Nie da się już bowiem obecnie z przewodnikową szczegółowością opisać nieistniejącego, a przez to często i niezrozumiałego świata Kresów – zarówno z powodu różnic kulturowych, jak i z powodu upływu czasu. W wielu miejscach jedynymi świadkami polskiej bytności na tych ziemiach są tylko krzyże na cmentarzach czy resztki kościelnych murów, które wkrótce znikną w gęstwinie traw i dzikich krzewów, lub nieliczni staruszkowie, witający Was polszczyzną, jaką dziś nikt już się nie posługuje.

Z drugiej strony Kresy jawią się nam nadal jako miejsca naznaczone romantycznym duchem opisów literackich, które wyszły spod pióra Wincentego Pola czy Henryka Sienkiewicza, jak i atmosferą wzniosłych wydarzeń z historii I i II Rzeczypospolitej. Wycieczka, w którą pragniemy Państwa zabrać, to próba zderzenia tych dwóch obrazów. Z powodu naturalnego upływu czasu, celowych zniszczeń czy niezamierzonej przebudowy wyprawa ta ogranicza się do coraz mniejszej liczby miejsc, stając się z każdym dniem coraz krótszą... Zachęcamy zatem, aby wyruszyć w nią jak najszybciej i starać się na miejscu pogłębiać swoją wiedzę. Czasami spotkanie konkretnej osoby, mieszkańca Kresów, może się okazać bezcennym źródłem informacji i nieocenionym przeżyciem.

Pamiętajmy jednak, że wyprawa poza naszą wschodnią granicę to nieco inny rodzaj turystyki. W dzisiejszych czasach, gdy wiele osób ceni sobie wygodę, komfort i obsługę na wysokim poziomie, na Ukrainie należy po prostu zaakceptować inny standard. Tu w wielu miejscach działa tylko jeden sklep, w którym wybór towarów jest mocno ograniczony, podobnie jak w niepamiętających już czasów dawnej świetności restauracjach. Na drogach i bezdrożach nie raz można wpaść w dziurę, a uczestnikami ruchu okazują się nie tylko zmotoryzowani i piesi, ale także gęsi, kury, kaczki, krowy czy kozy. Należy jednak podkreślić, że ten świat, niezniszczony jeszcze tak bardzo techniką i przemysłem, wpisuje się w sentymentalny obraz przepięknej krainy, która – jak napisała Zofia Kossak – dla każdego z tamtej strony Polaka zawiera treść ojczystej ziemi, jej barwę, kształty i woń.

Magda i Mirek Osip-Pokrywka