Płomień i lód przygody mojego życia Arthur Koestler przekład Władysław Jeżewski [2009]

Drzewo genealogiczne Koestlerów zaczyna się od mego dziadka Leopolda i kończy na mnie.

Podczas wojny krymskiej Leopold X. uciekł z Rosji przez Karpaty na Węgry. Piszę o nim „X.”, ponieważ w rzeczywistości nie nazywał się Koestler, a prawdziwego nazwiska nie zdradził nikomu, nawet dzieciom. Wiadomo tylko, że w latach sześćdziesiątych XIX wieku przyjechał do miłego węgierskiego miasta Miszkolca i przybrał nazwisko Koestler, Köstler, Kestler albo Kesztler – w dokumentach figurują wszystkie odmiany.

Nie wiadomo, dlaczego uciekł z Rosji. Być może zdezerterował z wojska, może działał w ruchu eserowskim, a może popełnił jakieś przestępstwo. Oczywiście najbardziej podoba mi się to drugie przypuszczenie.

Zmarł w 1911 roku, gdy miałem sześć lat. Pamiętam, że był wysokim i delikatnym mężczyzną o fizjonomii patriarchy; z długą białą brodą, zawsze ubrany w surdut – wciąż widzę, jak siadając na bujanym fotelu, charakterystycznym ruchem odchyla czarne poły.

Po przyjeździe do Miszkolca Leopold poślubił córkę właściciela tartaku, a może córkę sędziego mającego jakiś związek z tartakiem – dokładnie nie pamiętam. W każdym razie kierował tartakiem do czasu, aż pewnego dnia ten spłonął i Leopold zbankrutował. Jak zobaczymy dalej, bankructwo jest u Koestlerów rodzinne i za każdym razem okazuje się błogosławieństwem. Leopolda skłoniło ono do przeniesienia się z żoną i czwórką małych dzieci do stolicy Węgier, Budapesztu.

Tam, za czasów dzieciństwa mego ojca, Koestlerowie wiedli życie ludzi z pogranicza drobnomieszczaństwa i klasy robotniczej. Leopold nigdy już nie stanął na nogi. Mógł zapewnić dzieciom tylko takie wykształcenie,

[fragment]