Nowy lekarz czyli Sposoby leczenia bydła, koni, owiec i innych domowych zwierząt, tudzież karmienia i rozmnażania onych tł. uwieńczonego dzieła [...] Jana Mikołaja Rohlwes [...] [1836]

PRZEDMOWA TŁOMACZA

Celem przysłużenia się kraiowi, a szczególniéy PP. ziemianom, podaniem skutecznych rad w chodowaniu bydła, i w razie choroby tegoż, łatwych środków zapobiegania złemu; wybrałem dzieło przez M. Rohlwes, ułożone przez niego z polecenia Rządu Pruskiego, a przez towarzystwo lekarskie w Potsdamie, nagrodą uwieńczone. Dzieło to przetłumaczone na ięzyk oyczysty, ośmielam się przeto, wydać na widok publiczny. Niema prawie żadnego gospodarza w kraiu Pruskim, któryby tak użytecznéy nie miał u siebie książki, życzyćby zatem należało, aby i nasi włościanie, poszli za przykładem pierwszych; przez co w każdem zdarzeniu mieliby łatwość zasiągnienia rady; co tem więcéy jest prawie niezbędnem, ile że w naszym kraiu, mało znayduie się zdolnych konowałów; dzieło zaś ninieysze, obeymuiące nietylko same przepisy lekarstw na rozmaite choroby zwierząt domowych, lecz nadto i sposoby ich chodowania, nieuchronnie więc każdemu ziemianinowi iest potrzebne.

Przy przepisywaniu recept, podał autor wiele środków domowych, po części zaś aptekarskich, chcąc przeto wykazać stosunek wagi domowéy czyli kramarskiéy z aptekarską, udzielam tu niżéy następuiące porównanie:

• a. Funt aptekarski (Libra) zawiera: 12 uncyi lekarskich czyli 16 uncyi albo 32 łuty kramarskie.

• b. Jedna uncya aptekarska: 2 łuty czyli 8 drachm albo 8 kwintli.

• c. Jedna drahma iest więc to samo, co 1 kwintla.

• d. Trzy skrupuły równe są iednéy drachmie. (Jeden przeto skrupuł, iest iedną trzecią częścią kwintli).

• e. Dwadzieścia granów czynią ieden skrupuł. Jeden gran iest zatem sześćdziesiątą częścią kwintli i waży prawie tyle, co ziarno pieprzu lub ięczmienia.