Najnowsza historia polityczna Polski t. II, 1914-1939 Władysław Pobóg Malinowski [1967]

DRUGIE WYDANIE
TOM DRUGI
1914—1939

Żadna książka polska po wojnie, ani w kraju ani na emigracji, nie zyskała takiego rozgłosu jak „Najnowsza historia polityczna Polski” Władysława Poboga-Malinowskiego. Ale miarą jej powodzenia nie jest ani fakt drugiego jej wydania na emigracji, ani nakłady, z których pierwszy wyniósł 2.800 egz., drugi 2.200, czyli razem zaledwie 5.000 egz. Miarą jej powodzenia byłoby dopiero opublikowanie dzieła w Polsce — gdyby oczywiście taka możliwość zaistniała — gdzie na pewno ukazałoby się szereg jego wydań, uzyskując dziesiątki tysięcy egzemplarzy nakładu. Czym się tłumaczy, że „Najnowsza historia polityczna Polski” cieszy się tak wielkim powodzeniem? Pobóg-Malinowski nie był przecież historykiem z wykształcenia (czego mu zresztą nie mogli darować renomowani historycy, dopatrując się w jego dziejopisarstwie m.in. braku metody naukowej), a mimo to zdobył właśnie jako historyk naszych burzliwych czasów laury, których zazdrościli mu po cichu najwybitniejsi nawet przedstawiciele nauki, w kraju i na emigracji.

Władysław Pobóg-Malinowski nie był legionistą, z obozem Piłsudskiego nie był związany przeszłością polityczną czy bojową, ale uległ urokowi legendy, która Piłsudskiego otaczała. Pracując przez szereg lat w Wojskowym Biurze Historycznym zdobył nieograniczony dostęp do najtajniejszych materiałów, które umiał w właściwy sposób wykorzystać i zbliżył się do osoby Komendanta i jego ludzi, wśród których widział wielu prawych Polaków, ale miał również sposobność zetknąć się wśród nich z ludźmi małymi. Tych nie oszczędzał. Smagał ich swoim znakomitym a nieubłaganym piórem.

Pobóg-Malinowski był historykiem, na którego nikt nie miał wpływu. 

[fragment]