Mowy o religii Do wykształconych spośród tych, którzy nią gardzą Friedriech D. E. Schleiermacher (Biblioteka Filozofii Religii) (1995)

Czytelnik polski otrzymuje wreszcie pierwsze dzieło teologiczne młodego Schleiermachera – najwybitniejszego teologa chrześcijańskiego XIX wieku, żyjącego w latach 1768–1834.

Mowy o religii wywołały tyleż krytyk, co i zachwytów. Książka ta, miejscami wprost natchniona, była dla wielu zaskoczeniem. Novalis przyjął publikację Mów o religii entuzjastycznie i uznał je za „puls nowych czasów”. Goethe, przeczytawszy dwie pierwsze mowy, pogratulował młodemu autorowi „kultury i wszechstronności”, ale nie uszło jego uwagi, że coraz silniej pobrzmiewa w nich ton „chrześcijański”.

To, co nas przede wszystkim zaskakuje przy pierwszym zetknięciu się z Mowami o religii, to ich silnie zaznaczony apologetyczny charakter. Schleiermacher w pełni uświadamia sobie złożoność sytuacji, w jakiej się znalazł, kiedy zwraca się do ludzi kulturalnych (Gebildeten) swojej epoki. Trudność podstawowa dotyczy samej możliwości porozumienia się stron dialogu.

Mówca jest przekonany, że wiara, o którą jemu chodzi, nie jest właściwie słuchaczom potrzebna. Jedyne, co łączy go z nimi, to wspólny front sprzeciwu wobec epoki współczesnej. Epoka ta, ze swą „żałosną ogólnością”, „pustą jałowością” – która o wiele bardziej niż wszystko inne [...]

[fragment]