Mikołaj Czarny Radziwiłł (1515-1565) kanclerz i marszałek ziemski Wielkiego Księstwa Litewskiego, wojewoda wileński Józef Jasnowski [2014]

Autor omawia pochodzenie i karierę polityczną Mikołaja Czarnego Radziwiłła, jego działalność na dworze Zygmunta Augusta oraz sprawowanie najwyższych urzędów państwowych, w tym godności kanclerza wielkiego litewskiego, marszałka ziemskiego i wojewody wileńskiego. Szczególne miejsce zajmują zagadnienia polityki wewnętrznej i zagranicznej Wielkiego Księstwa Litewskiego, stosunków z Koroną Polską oraz dążeń litewskiej elity magnackiej do zachowania odrębności politycznej państwa.

Istotnym wątkiem opracowania jest działalność Radziwiłła na rzecz reformacji. Jako jeden z najważniejszych protektorów protestantyzmu na Litwie odegrał znaczącą rolę w rozwoju kalwinizmu, wspieraniu drukarstwa i upowszechnianiu piśmiennictwa religijnego. Jego mecenat wiąże się między innymi z wydaniem Biblii brzeskiej w 1563 roku, jednego z najważniejszych zabytków polskiego piśmiennictwa protestanckiego.

Książka ukazuje również pozycję polityczną i majątkową rodu Radziwiłłów, jego wpływy na dworze królewskim oraz udział w kształtowaniu życia publicznego Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI stuleciu.

Publikacja stanowi wartościowe opracowanie dla historyków i czytelników zainteresowanych dziejami Rzeczypospolitej Obojga Narodów, historią Litwy, genealogią rodów magnackich, reformacją oraz stosunkami polsko-litewskimi w epoce renesansu.