Między ascezą a przepychem dwa studia o rzeczach codziennego użytku i przedmiotach zbytku w regułach zakonnych oraz kościelnych ceremoniach w średniowieczu i w czasach nowożytnych Krzysztof Rafał Prokop [2013]

OPIS BIBLIOGRAFICZNY W ZAKŁADCE SZCZEGÓŁY.

WPROWADZENIE

Przekładana uwadze czytelnika, a składająca się z dwóch samoistnych studiów publikacja, choć dotyczy w obu przypadkach tej samej rzeczywistości życia ludzi tworzących strukturę hierarchiczną Kościoła, ukazuje dwa — zdawałoby się — odległe względem siebie światy, których tożsamość nie dla każdego może być oczywista. Z jednej strony chrześcijańska asceza ukazana w świetle średniowiecznych, niemniej kształtujących realia egzystencji tych wspólnot również przez całą nowożytność reguł zakonnych, w podejściu do dóbr materialnych nie wymagających wprawdzie całkowitego ich odrzucenia, jednak nakazujących poprzestanie w owym względzie na tym, co nieodzowne; z drugiej — ostentacja i trudny do przecenienia przepych kościelnych uroczystości doby nowożytnej, tego rodzaju cechami odznaczających się już w poprzedniej epoce. Sięgającemu po książkę czytelnikowi może zatem nasunąć się pytanie, czy zasadne jest zestawianie ze sobą dwóch tak różnych problematyk, a jeśli odpowiedź brzmiałaby twierdząco, to jaki wypływa z tego pożytek w perspektywie poznawczej (wydaje się bowiem, iż nie wymaga uzasadniania podjęcie każdego z tych tematów z osobna).

Od samego początku funkcjonowania wspólnoty Kościoła stale dawało znać o sobie obecne w późniejszych jego dziejach rozwarstwienie, warunkowane z jednej strony przynależeniem do niej przedstawicieli różnych warstw społecznych, których realia życia (również co się tyczy konsumpcji dóbr materialnych) nieraz daleko odbiegały od siebie, z drugiej zaś — kształtowaniem się w obrębie samego chrześcijaństwa struktury władzy. Stan duchowny, jak w wielu innych religiach, sytuował się u szczytu eksponowanej pozycji, uprzywilejowanej w stosunku do ogółu wiernych, jakkolwiek i on stosunkowo wcześnie uległ procesowi wewnętrznej hierarchizacji, które to zagadnienie jest znane badaczom i nie wymaga omawiania. Szczyt w owej strukturze przyszedł zajść obdarzonemu prerogatywami monarszymi episkopatowi, na czoło którego dopiero z upływem stuleci wysunął się, gdy chodzi o relacje Kościoła Zachodniego, biskup Rzymu (papież). Na przeciwległym biegunie sytuował się szeregowy kler, którego reprezentanci dzielili skromne realia egzystencji z ogółem… [...]