Logos i mit estetyczności Iwona Lorenc [1993]

Wprowadzenie

Filozofia sztuki może pełnić funkcję metarefleksji filozoficznej dążącej do przekroczenia partykularyzmów myślenia filozoficznego w wielu jego przejawach. Ta tendencja wyraźnie obecna w refleksji współczesnej, podtrzymuje żywotność zjawiska utrwalonego w filozofii od co najmniej dwóch wieków. Zjawiska, które tu będę nazywała mitem estetyczności.

Już pobieżny ogląd istniejącego stanu rzeczy we współczesnej filozofii pozwala zauważyć, iż pomiędzy współczesnymi, filozoficznymi ujęciami sztuki a określonymi sposobami uprawiania metarefleksji filozoficznej istnieje pewna korelacja. Należałoby zatem uchwycić teoretyczną zasadę organizującą ten obszar problemów.

Chodzi o przywołanie i zestawienie koncepcji filozoficznych, które posługują się mitem estetyczności wszędzie tam, gdzie zmierzają do określenia powołania i granic możliwości filozofii, jak i tam, gdzie dążą do rozpoznania możliwości i granic rozumu. Chodzi również o zbadanie przyczyn, dla których mit ten, stale obecny w filozofii od przełomu XVIII i XIX wieku, szczególnie teraz nabrał dla niej dużego znaczenia.

Niniejsza praca będzie realizacją drobnej części tak szeroko zakrojonego zadania. Przedmiotem obserwacji staną się wątki myśli Heideggera, Merleau-Ponty’ego, Levinasa. W koncepcjach tych relacja między płaszczyzną filozoficznej samoświadomości i płaszczyzną refleksji nad sztuką wyznacza obszar dekonstrukcji zachodniej metafizyki. Analizie powyższych wątków będzie towarzyszyła próba odpowiedzi na pytanie o przyczyny aktualności i zarazem – o powody klęski współczesnego mitu estetyczności.

[fragment]