Leksykon faraonów Thomas Schneider przekł. Renata Darda, Elżbieta Jeleń, Zbigniew Pisz [2001]

PRZEDMOWA – UWAGI DOTYCZĄCE KORZYSTANIA Z LEKSYKONU

Jak dotychczas nie istniał kompletny leksykon królów egipskich bądź faraonów – patrząc z perspektywy historycznej, termin ten, w odniesieniu do króla egipskiego, narodził się później, dopiero w 1. tysiącleciu p.n.e. Niniejsze dzieło, poprzedzone wprowadzeniem w problematykę, opisuje w ponad 520 hasłach sylwetki władców, ich politykę oraz podaje dane źródłowe na ich temat. Ponadto każde hasło opatrzone jest krótkimi wskazówkami bibliograficznymi. Na wstępie kilka uwag dotyczących układu treści oraz korzystania z leksykonu.

RAMY CHRONOLOGICZNE

Przyjęte ramy czasowe obejmują okres trzech i pół tysiąca lat od pierwszego wymienionego z imienia władcy czasów prehistorycznych Skorpiona (I) z odkrytego w 1988 grobowca (U-j) w Abydos (ok. 3150 p.n.e.) do ostatniego udokumentowanego w miejscowym języku w Egipcie cesarza Maksymina Dai (310–313 n.e.). Uwzględnienie faraonów z dynastii ptolemejskiej oraz cesarzy rzymskich wydawało się o tyle uzasadnione, iż występują oni nie tylko w Egipcie według starej tradycji jako faraonowie, lecz dzięki swej działalności budowlanej i decyzjom politycznym odegrali dla Egiptu większą rolę, aniżeli wielu słabo udokumentowanych źródłowo efemerycznych królów i regentów Okresów Przejściowych bądź Epoki Późnej.

Zestawienie znanych nam władców oparto na podręczniku J. von Beckeratha Handbuch der ägyptischen Königsnamen (1984), natomiast cesarzy rzymskich na pracy D. Kienasta Römische Kaisertabelle (1990). Oprócz władców wymienionych w pracy J. von Beckeratha uwzględniono jednak również postacie książąt stojących na czele księstw obszaru Delty i Środkowego Egiptu, jakie powstały w wyniku rozpadu politycznego po okresie Nowego Państwa w trakcie Trzeciego Okresu Przejściowego, jak i tebańskich arcykapłanów oraz boskich małżonek Amona z tego okresu. Jako źródło w tym zakresie autor wykorzystał pracę K.A. Kitchena The Third Intermediate Period in Egypt (21986). Dzięki uprzejmości Panów Prof. dr. M. Bietaka (Wiedeń) i dr. Z. Szafrańskiego (Warszawa) uwzględniono jako „najnowsze” znane nam postacie królów – Hyksosa Sikruhaddhu oraz Hekaptaha z Drugiego Okresu Przejściowego, których sylwetki nie były dotąd prezentowane.

[fragment]