Księga pamiątkowa ku uczczeniu CCCL rocznicy założenia i X wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego t. I-II Z dziejów dawnego uniwersytetu Dziesięciolecie 1919-29 [1929]

SŁOWO WSTĘPNE

Senat Uniwersytetu Stefana Batorego jeszcze w roku akadem. 1927/28 postanowił osobnym uroczystym obchodem wyróżnić w biegu normalnym życia Uniwersytetu zbliżającą się 350-ą rocznicę założenia w Wilnie Akademji. Decydując się na uroczystość, zdawano sobie przecież sprawę z pewnej niecałkowitej może stosowności chwili, obranej na taki obchód. Niewątpliwie liczby 350 lat nie zwykło się uważać bez zastrzeżeń za „jubileuszową”; odzywały się więc i tutaj głosy, czy należy nam brać z niej uprawnienie do uroczystości rocznicowych. Że jednak wątpliwości takie ustąpiły i że postanowienie Senatu zapadło jednomyślnie, stało się to z dwóch zwłaszcza powodów.

Pierwszy ten, że założenie w Wilnie, na ziemiach W. Księstwa Litewskiego, już w czwartej ćwierci w. XVI, niewiele co po Unji Lubelskiej i jako jej krok dalszy, a następnie zatwierdzenie wolą królewską, najwyższego zakładu naukowego, opartego o fundament cywilizacji łacińskiej, — jest na tyle faktem dziejowym znaczącym, tyle i tak chlubnie mówi o sile i o drogach kultury duchowej w dawnej Polsce, tak chwalebnie stawia ją w szeregu światłych i prawdziwie twórczych narodów europejskich, że przypomnienie tego czynu możliwie wyraźne wydało się nam prostą powinnością wobec chwały imienia polskiego...