Katalog zbiorów malarstwa niderlandzkiego oprac. Bożena Steinborn [przekł. Małgorzata Możdżyńska-Nawotka] [Katalogi Zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu / 2006]

Od czasu pierwszego wydania Katalogu obrazów flamandzkich i holenderskich, obejmujących 52 dzieła stanowiące własność Muzeum Narodowego we Wrocławiu, zbiory tego zakresu w Muzeum zwiększyły się i liczą 101 obrazów, po 1973 roku bowiem zakupiono jeszcze 17 obrazów, 2 przejęto z innych działów Muzeum. Nadto włączono do prezentowanego teraz Katalogu obrazy z zasobów posiadanych wcześniej (np. kopie) oraz obrazy dotychczas niedostatecznie rozpoznane lub dawniej niekiedy prawie nieczytelne z powodu złego stanu zachowania. Nadszedł zatem czas, by przedstawić aktualny stan zbiorów rzeczonego malarstwa. Tym bardziej że mimo upływu półwiecza od zakończenia II wojny światowej spotyka się we współczesnej literaturze przedmiotu błędne informacje, utożsamiające zasoby obecnego Muzeum we Wrocławiu ze zbiorami dawnych muzeów niemieckich w tym mieście.

We wstępie do 1. wydania starałam się podawać dane o pochodzeniu obrazów, ale ówczesne możliwości penetracji archiwów – niedostępnych lub nieuporządkowanych – utrudniały kompletność takich wiadomości. Natomiast współczesne badania pracowników wrocławskiego Muzeum Narodowego, które między innymi zaowocowały w 1998 roku pomnikową publikacją o muzeach sztuki w dawnym Wrocławiu¹, pozwalają dziś na bardziej dociekliwą rekonstrukcję historii poszczególnych obrazów. Ponieważ 31 obrazów z prezentowanych w niniejszym Katalogu pochodzi z historycznych niemieckich prywatnych kolekcji wrocławskich, z dawnych placówek i instytucji muzealnych miasta, konieczne jest przywołanie – choćby w lapidarnym skrócie – tej faktografii z dziejów wrocławskiego muzealnictwa.

Rehdigerana to zbiór dzieł sztuki, książek, rycin i numizmatów przekazany miastu przez Thomasa Rehdigera (1540–1576), syna bogatej rodziny patrycjuszowskiej, podróżującego po Europie, od 1570 roku osiadłego w Kolonii. Od roku 1589 zbiory, kupowane głównie w Niderlandach, pomieszczone były w sali przy kościele św. Elżbiety i w późniejszych latach wzbogacane o dary innych obywateli miasta. W 1854 roku obrazy włączono do Galerii w Domu Stanów, a w roku 1880 do zasobów Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych.

O kupowaniu przez wrocławskich kolekcjonerów obrazów w Niderlandach świadczyć może też notatka w monografii Davida Teniersa Starszego o tym, że namalował on cztery pejzaże „für Daniel Rintvleesch”². Daniel Rindfleisch, uczony medyk i kolekcjoner, mógł mieć więc bezpośredni kontakt z pracownią Teniersa; nie można zatem wykluczyć, że nabył u tego artysty także Pokłon Trzech Króli (poz. kat. 59), który następnie znalazł się – być może na przykład poprzez wymianę – w zbiorach innego wrocławskiego miłośnika sztuk pięknych Albrechta Sebischa, skąd przeszedł do muzeum.

[fragment wstępu]