Gułag nad Wisłą komunistyczne obozy pracy w Polsce 1944-1956 Bogusław Kopka [2019]

Wstęp

Jedno z ważniejszych dzieł opisujących, jak zorganizowany był świat Gułagu, wyszło spod pióra Iwana Sołoniewicza, który doświadczył na własnej skórze, czym był łagier. Latem 1934 roku udało mu się uciec z obozu do Finlandii, gdzie spisał swoje łagrowe doświadczenia. Dwa lata później jego wspomnienia, zatytułowane Rossija w koncłagierie, wydano w formie książkowej w tłumaczeniu czeskim, potem rosyjskim w Sofii, niemieckim i polskim (Rosja w obozach koncentracyjnych, nakł. Sekretariatu Porozumiewawczego Polskich Organizacji Społecznych, Lwów 1938). Do wybuchu II wojny światowej najwięcej wydań dzieła Sołoniewicza, bo aż pięć, wyszło w III Rzeszy. Minister propagandy Joseph Goebbels zalecał jego lekturę, uważając, że to idealny materiał ukazujący bolszewików jako gorszych od Mongołów, którzy przed wiekami podbili Ruś. Iwan Sołoniewicz, pisząc o łagrach w Rosji rządzonej przez dyktaturę komunistyczną, stwierdził, że „obóz nie różni się niczym istotnym od «wolności» [...]. Wszystko, co się dzieje w obozie, dzieje się również na wolności i odwrotnie. W obozie jedynie wszystko jest bardziej uchwytne, prostsze, bardziej wyraziste”. Z kolei pisarz Warłam Szałamow był przekonany o słuszności tezy, wedle której „obóz — w całości — to negatywna szkoła, nawet godziny nie powinno się w nim spędzić — to godzina deprawacji. Nikomu nigdy niczego pozytywnego obóz nie dał i nie mógł dać. Na wszystkich — więźniów i cywili — obóz działa deprawująco”.

[fragment]