Galicyjskie żywoty opowieści o stracie, doli i pograniczu Dawid Szkoła [2018]

Żyjący w ciągłym napięciu sygnalizującym świadomość bliskiego końca wszystkiego, co żywe, Majowie, Toltekowie i Aztekowie byli gotowi umrzeć w każdej chwili. Opętani wizjami gwałtownej śmierci i rychłego końca świata, wyczekiwali katastrofy, podobnie jak my liczymy na wygraną w loterii czy nagłą wewnętrzną przemianę. Pesymistyczne oczekiwania względem przyszłości stanowiły nieodłączny element ich bytowania. Wpatrując się w gwiazdy, widzieli zatem nieodległy kres własnej wędrówki po tym świecie, a w każdym istnieniu dostrzegali przede wszystkim jego nadciągający koniec. Noc i ciemność wieńczyły w ich kulturze przyszłość, nadając następnemu oddechowi piętno potencjalnie ostatniego. Egzaltowani w pojmowaniu przemijania, krwawi w czasach pokoju i mistyczni w okresie wojny, nie należeli do ludzi, których łatwo było zrozumieć. Podporządkowani magii i abstrakcyjnym normom, w zaledwie dwa lata utracili całą cywilizację, podmiotowość i panteon swoich bóstw. Niepewni trwałości wszechświata, swój własny koniec przyjęli bez lęku, jedynie ze spazmem bólu i grymasem rezygnacji.

Ślady zniszczenia spoczywają głęboko w przeszłości. Lecz czasami, aby je odkryć i poczuć pod stopami, wystarczy jedno zdanie. Montezuma po kilkumiesięcznym i prowizorycznym rządzeniu azteckim królestwem, kiedy [...]

[fragment]