Episkopat monarchii jagiellońskiej w dobie soborów powszechnych XV wieku Tomasz Graff [2008]

OPIS BIBLIOGRAFICZNY W ZAKŁADCE SZCZEGÓŁY.

Wstęp
Polski episkopat obrządku łacińskiego był jednym ze zworników ustroju późnośredniowiecznej monarchii jagiellońskiej. Biskupi byli wszak najważniejszymi doradcami króla i jego najbliższymi współpracownikami. To oni współdziałali z władcą, biorąc czynny udział w kształtowaniu stosunków wewnątrzpaństwowych, jak również w tworzeniu głównych kierunków polskiej polityki zagranicznej. Mitraci byli także synami Kościoła Powszechnego i pasterzami powierzonej im diecezji. Powodowało to, że niejednokrotnie musieli zmierzać się z ingerencją władzy monarszej w sprawy kościelne, a także stawiać czoła problemom trapiącym w tym czasie całą chrześcijańską Europę. Ta podwójna rola, jaką odgrywał episkopat w Polsce, często wymagała od biskupów dokonywania trudnego wyboru: współpracować z królem wbrew interesom Kościoła, czy też wręcz odwrotnie — w imię obrony Kościoła przeciwstawić się władzy świeckiej? Z drugiej strony należy jednak wspomnieć, że monarcha w interesującym nas okresie nierzadko współpracował z biskupami w celu uzdrowienia sytuacji w Kościele Powszechnym, co było szczególnie zauważalne podczas trwania soborów w Pizie i Konstancji, a także w następnych latach. Polscy władcy dbali o to, aby episkopat stanowił grupę ludzi zaufanych, którzy zawsze będą im służyć swoją wiedzą i doświadczeniem, i nie będą przeciwstawiać się w zasadniczych kwestiach. W tym celu realizowane było królewskie prawo nominacji biskupów, co zazwyczaj osłabiona Stolica Apostolska musiała akceptować'. Tym samym pozycja polskiego Kościoła upodabniała się szybko do położenia, w jakim znalazły się inne europejskie Kościoły lokalne, które u schyłku średniowiecza zostały podporządkowane interesom państwa, przy równoczesnym zachowaniu dużej autonomii w sprawach wewnątrzkościelnych. [...]