Dziesięciolecie przemian proza rosyjska lat 1985-1995 Janina Sałajczykowa [1998]

Czas pieriestrojki, czyli druga połowa lat osiemdziesiątych, to okres wielu zasadniczych przemian we wszystkich sferach życia sowieckiego społeczeństwa, a więc i w kulturze, w literaturze. Okres ten zakończył pewien etap w dziejach kraju — eksperyment społeczny związany z budową socjalizmu.
Z perspektywy czasu coraz bardziej oczywisty staje się przełomowy charakter dziesięciolecia 1985–1995, gdy społeczeństwo doświadczyło wzlotów oczekiwań, lęków przed nieznanym i wielu zupełnie materialnych udręk włącznie z galopującą inflacją, gigantycznymi kolejkami i brakiem podstawowych produktów. Również dla literatury był to koniec jednej i początek drugiej epoki.
Gdyby pokusić się o wymienienie najbardziej rzucającej się w oczy cechy pierwszej części tego okresu — drugiej połowy lat osiemdziesiątych — to byłoby to zdominowanie kultury przez publicystykę i wzmożone zainteresowanie historią — polityczną, społeczną, historią kultury, w tym zaś przede wszystkim wiekiem srebrnym i awangardą.
W sferze literatury przemiany polityczno-ideologiczne, a przede wszystkim rozluźnienie rygorów cenzury, zdjęcie licznych dotąd obowiązujących zakazów sprawiło, że zaczęła się intensywna publikacja utworów z pisarskich szuflad lub też wcześniej ogłoszonych na Zachodzie. Postacią numer jeden literatury tego okresu stał się, jak należało oczekiwać, Aleksander Sołżenicyn, a obok niego Warłam Szałamow, Wasilij Grossman, Jurij Dombrowski, Borys Pasternak, Andriej Płatonow.
Równolegle z tym zaczęło się wydawanie utworów pisarzy emigracyjnych, głównie zaś tych najmniej znanych, z „pierwszej fali” [...]

[fragment]