Dziennik 1937-1943 Galeazzo Ciano tł., przedm. i oprac. nauk. Tomasz Wituch [2006]

OPIS BIBLIOGRAFICZNY W ZAKŁADCE SZCZEGÓŁY.

Galeazzo Ciano pozostaje do dziś postacią zadziwiająco mało znaną, i to nie tylko w Polsce, ale również we Włoszech. Jego notatki, zatytułowane Dzienniki 1937–1943, oraz protokoły ze stu osiemdziesięciu czterech rozmów politycznych, które przeprowadził w latach 1936–1942, wydane w tomie zatytułowanym L’Europa verso la catastrofe (Mondadori, Milano 1948), są dokumentami historycznymi pierwszorzędnej wagi, a w kategorii źródeł do badania dziejów XX wieku są przekazami pomnikowymi. Są powszechnie znane, doceniane i cytowane w literaturze historycznej, bez względu na obszar językowy.

Życie i sama postać Autora Dziennika wydają się dziś zapomniane, a przecież był to żywot człowieka będącego „na świeczniku” wielkiej polityki, przez wiele lat uważanego za „delfina” Benita Mussoliniego — żywot barwny, ale i dramatyczny, zakończony śmiercią jak z greckiej tragedii. W dwa lata po swym zgonie, za sprawą Dziennika, Ciano „pojawił się” w sali rozpraw przed trybunałem alianckim w Norymberdze. Jego Dziennik stał się wówczas jednym z najważniejszych dowodów niemieckich zbrodni przeciw pokojowi, przedłożonych przez oskarżycieli.

Galeazzo Ciano urodził się 18 marca 1903 roku w Livorno, w Toskanii. Jego rodzicami byli Costanzo i Carolina, z domu Pini (związek małżeński zawarli w roku 1901). Galeazzo był ich pierwszym dzieckiem. W trzy lata później przyszła na świat jeszcze córka — Maria. Brat i siostra byli ze sobą przez całe życie tak silnie uczuciowo związani, że nawet w Dzienniku Ciano zamieścił bardzo osobiste wzmianki o Marii.

Rodzina Cianów była zasiedziała w Livorno, choć pamiętano tam o jej południowowłoskim pochodzeniu (ich przodkowie pochodzili z Gaety). Była rodziną nowobogacką, która dorabiała się w bardzo szybkim tempie. Liworneńska rodzina Pinich była bogata od zawsze. Ożenek Costanza z Caroliną był dla niego wyraźnym awansem społecznym. Młody oficer marynarki wojennej był człowiekiem obiecującym i zamożnym, ale nie miał jeszcze żadnej pozycji towarzyskiej. Małżonkowie różnili się od siebie jak przysłowiowy ogień i woda, a mimo to stanowili dobraną i szczęśliwą parę. Costanzo był porywczy, niecierpliwy i nie znoszący sprzeciwu, a w życiu codziennym apodyktyczny i szorstki, aż do brutalności, choć nigdy wobec żony. Był zdeterminowanym, apoletycznym, niestrudzonym człowiekiem czynu, typem żołnierza, który szybko awansował, a w latach pierwszej wojny światowej zdobył sławę w walkach z habsburską flotą, ale jednocześnie sam przyznawał, że nie był w stanie przeczytać do końca żadnej książki, a pisanie czegokolwiek poza suchymi raportami było dla niego mordęgą. W domu był władcą absolutnym i obiektem bezkrytycznej [...]