Czarna księga inkwizycji Najsłynniejsze procesy Natale Benazzi, Matteo D'Amico [2003]

Wydaje się, że o inkwizycji słyszał każdy, kto posiada choćby minimalne wykształcenie. Niemal u wszystkich budzi ona jednoznaczne skojarzenia: nietolerancja Kościoła katolickiego, prześladowania myślących inaczej, tortury, stosy. Często niesłusznie kojarzy się ją ze średniowieczem, a ściślej z rzekomymi „mrokami średniowiecza”. Słowo „inkwizycja” weszło też do języka potocznego, jako synonim bezwzględności, nietolerancji, okrucieństwa i fanatyzmu. Taki obraz inkwizycji ukształtował się już w XVI–XVII wieku, przede wszystkim pod wpływem pamflecistów protestanckich, traktujących Kościół katolicki jako głównego wroga, i utrwalony został w społecznej wyobraźni przez literaturę. Funkcjonowanie jej wizerunku w zbiorowej wyobraźni idzie zazwyczaj w parze z brakiem rzetelnej wiedzy na temat tej instytucji. Badania naukowe ostatnich dziesięcioleci pozwoliły zobaczyć ją w innym świetle, już nie jako twór demoniczny czy narzędzie totalitarnych ambicji papiestwa. Historycy starali się zrozumieć, co nie znaczy usprawiedliwić, pojawienie się w średniowieczu owego fenomenu w kontekście epoki tak różnej od czasów nam współczesnych. Epoki, która miała inną skalę wartości, w której zachowanie czystej wiary uznawano za rzecz niezwykle istotną.