Cywilizacja żydowska Feliks Koneczny [1995]

Przedmowa

napisał Jędrzej Giertych

Niniejsza przedmowa jest tylko uzupełnieniem do mojej przedmowy do książki Konecznego „Cywilizacja bizantyńska”. Obie książki, niniejsza i tamta, stanowią jedną całość, a raczej dwie części jeszcze większej całości i dlatego wiele rzeczy, które można było powiedzieć o jednej, odnoszą się także i do drugiej. Co więcej, okoliczności wydania obu książek, po tylu latach od ich napisania, są te same i nie ma potrzeby powtarzać tu tego, co już było na ten temat powiedziane.

Ograniczam się więc w niniejszej przedmowie do poruszenia spraw, dotyczących wyłącznie niniejszego tomu, albo co najmniej, wymagających szczególnego podkreślenia.

Tom niniejszy należy do wielkiego cyklu dzieł profesora Feliksa Konecznego, znakomitego polskiego filozofa historii, poświęconych istocie cywilizacji i różnolitości cywilizacji. Podstawowym jego dziełem z tej dziedziny jest „O wielości cywilizacyj” (Kraków 1935, Gebethner i Wolff), znane także w przekładzie angielskim jako „On the Plurality of Civilisations” (Londyn 1963, Polonica Publications, ze wstępem Anton Hilckmana i przedmowami Arnolda Toynbee i moją). Bardzo dobrze ujętym streszczeniem tego dzieła i wykładem zawartej w nich doktryny jest wstęp do wymienionego wyżej, angielskiego wydania, pióra Hilckmana, nieżyjącego już dziś profesora uniwersytetu w Moguncji i byłego kierownika Instytutu badań porównawczych nad cywilizacjami tegoż uniwersytetu.

Uzupełniającymi pracami Konecznego z tej samej dziedziny są jego „Rozwój moralności” (Lublin 1938, Tow. Wiedzy Chrześcijańskiej KUL) i „O ład w historii” (ukończone w czerwcu 1948 roku, dotąd nie drukowane). Istnieje ponadto informacja, że Koneczny pozostawił po sobie rękopisy książek pt. „Prawa dziejowe” (500 stronic) i „Państwo w cywilizacji łacińskiej” (245 stronic). Nie zdołaliśmy natrafić na ślad, gdzie się te rękopisy mogą znajdować.

Książki „Cywilizacja bizantyńska” i „Cywilizacja żydowska” są rozwinięciem jego „O wielości cywilizacyj” i stanowią z tego powodu w pewnym sensie jedną całość. Powinny w istocie być czytane łącznie. Niestety, jest to całość niekompletna. Radzibyśmy mieć książkę Konecznego o cywilizacji łacińskiej, ale, niestety, Koneczny książki takiej napisać nie zdążył, choć, jak mi w 1945 roku powiedział, tyle o cywilizacji łacińskiej mówi przez przeciwstawienie w książkach o cywilizacjach bizantyńskiej i żydowskiej, że właściwie główny zrąb swego na nią poglądu już wyłożył.

Radzibyśmy także mieć książkę Konecznego o cywilizacji turańskiej. Trzeciej z owych trzech cywilizacji, które jego zdaniem cywilizację łacińską (europejską) podmywają i niszczą. Także i tej książki nie zdążył on napisać. Osobiście, żałuję tego może więcej, niż czego innego. Koneczny był jako historyk wyjątkowo wybitnym znawcą turańszczyzny i był także bardzo przenikliwym obserwatorem wpływów psychicz-

[fragment]