Chwała i zdrada Wojsko Polskie na Wschodzie 1943-45 Edward Kospath-Pawłowski [2010]

Od autora

Armia gen. Zygmunta Berlinga, tworzona przez lewicę polską w ZSRR z inicjatywy sowieckiej, była środkiem przejęcia przez nią władzy w powojennej Polsce. Polscy komuniści na czele z Wandą Wasilewską, za obietnicę spełnienia sowieckich postulatów – uznania aneksji polskich Kresów Wschodnich w roku 1939 i utrzymania w powojennej Polsce pełnej sowieckiej dominacji politycznej i militarnej – podjęli się zadania formowania konkurencyjnych wobec rządu RP w Londynie ośrodka politycznego i wojska. Stały się one kartą przetargową w rozgrywaniu przez Stalina sprawy polskiej.

Z rzeczywistych celów działalności grupy Wasilewskiej i Berlinga zdawało sobie sprawę jedynie wąskie grono organizatorów wojska. Ogromna rzesza patriotycznych obywateli polskich, których nie złamała sowiecka agresja w roku 1939, okupacja, bezprawie i deportacje w głąb ZSRR, cztery lata później równie ochotnie odpowiedziała na zaciąg do Armii Polskiej gen. Andersa, tak jak wcześniej stanęła w obronie niepodległości. Tak się stało, że ci, co nie zdążyli do armii Andersa, zaciągnęli się do wojsk Berlinga. Większość z nich uczyniła to z pobudek patriotycznych, sądząc, jak podpowiadała nasza tradycja, że formowanie wojsk na obczyźnie jest podstawową drogą do odzyskania niepodległości Ojczyzny. Tak było po ostatnim rozbiorze Polski, kiedy to gen. Jan Henryk Dąbrowski tworzył Legiony we Włoszech, tak było podczas I wojny światowej. II wojna światowa po raz kolejny zmusiła Polaków do tworzenia swego wojska za granicą – rząd RP na obczyźnie gen. Władysława Sikorskiego formował oddziały we Francji, Wielkiej Brytanii, Syrii, Palestynie, Związku Sowieckim, Iranie i Iraku. Z tym, że w 1943 roku po raz pierwszy tworzono je wbrew polskim prawowitym władzom. Z zawiłości tych nie zdawała sobie jednak sprawy olbrzymia większość obywateli polskich, których los rzucił w głąb państwa sowieckiego, obywateli, dla których polskie granice z 31 sierpnia 1939 roku, były granicami naturalnymi a ziemie na wschód od Bugu stronami rodzinnymi. Mając za sobą doświadczenia lat 1939–43 ludzie ci byli przeciwni systemowi komunistycznemu, władzy utrzymywanej drogą terroru.

Wśród działaczy lewicy brak było zgodności co do celów i metod tworzenia wojska. Czołowi działacze, korzystając ze wzorów stalinowskich, sądzili, że drogą represji z jednej strony oraz kompleksowej indoktrynacji politycznej z drugiej, opanują patriotyczne polskie masy żołnierskie. Różnymi drogami starano się zaprezentować im wszystko, co dotyczyło państwa sowieckiego jako niedościgły wzór, a pełną [...]

[fragment]