Chrześcijaństwo słownik rosyjsko-polski Roman Lewicki [2002]

OPIS BIBLIOGRAFICZNY W ZAKŁADCE SZCZEGÓŁY.

Wstęp

Zasady opisu leksyki religijnej
w rosyjsko-polskim słowniku objaśniająco-przekładowym

Uwagi wprowadzające

Chrześcijańskie słownictwo religijne jest niezwykle ważną częścią zasobu leksykalnego języka. Odnosi się to do obu reprezentowanych w niniejszym opracowaniu języków – polskiego i rosyjskiego. Waga ta jest trojakiego rodzaju. Po pierwsze, wyznaczają ją potrzeby adekwatnego rozumienia tekstów religijnych – teologicznych, liturgicznych, słowem, tekstów o charakterze specjalistycznym, oraz potrzeby i zadania tłumaczenia takich tekstów. Po drugie, słownictwo religijne jest stale obecne w tekstach kultury, przede wszystkim w tekstach literatury pięknej; dla ich prawidłowego i pełnego zrozumienia konieczna jest znajomość pojęć i przedmiotów, do których się odnoszą. Klasyczna literatura rosyjska zawiera bardzo wiele motywów, opisów, postaci, które odwołują się do chrześcijaństwa, i do prawosławia w szczególności; odnajdujemy je także licznie w literaturze XX wieku. I wreszcie po trzecie, nasz język codzienny, potoczny, pełen jest mniej lub bardziej uświadamianych odniesień do chrześcijańskich korzeni naszej kultury – i dotyczy to znowu zarówno języka polskiego, jak i rosyjskiego.

Obecnie obserwujemy gwałtowny renesans zainteresowania leksyką religijną w realnym użyciu języka rosyjskiego: w publicystyce, w literaturze pięknej, w życiu codziennym. Bez uwzględnienia tej sfery wyrażeń coraz trudniej mówić o umiejętności poprawnego władania współczesnym językiem rosyjskim i właściwego rozumienia oraz adekwatnego tłumaczenia zarówno tekstów współczesnych, jak i tekstów klasycznej literatury rosyjskiej. We współczesnych rosyjskich tekstach literackich i publicystycznych pojęcia chrześcijaństwa oraz wyrażenia o rodowodzie religijnym są na porządku dziennym. Niejednokrotnie już nawet tytułu publikacji nie sposób zrozumieć bez znajomości leksyki i frazematyki religijnej.

Współczesny Polak interesujący się Rosją, jej językiem i kulturą napotyka obecnie spore trudności w sferze słownictwa religijnego. Wynikają one z faktu, że przez długie lata sfera ta była nieobecna zarówno w słownikach rosyjskich i rosyjsko-polskich, jak i w podręcznikach do nauki języka rosyjskiego. Leksyka religijna pozostaje nadal jednym z najsłabiej opisanych przez leksykografię dwujęzyczną w Polsce fragmentów słownictwa, zresztą nie tylko w odniesieniu do języka rosyjskiego. Przy języku rosyjskim dodatkowo wzrasta waga czynnika poznawczego, a to wobec różnicy wyznań pomiędzy społeczeństwami obu krajów.

Konieczne zatem wydaje się przybliżenie polskiemu czytelnikowi, w tym także, i przede wszystkim – polskiemu rusycyście, podstawowych pojęć prawosławia oraz dostarczenie tłumaczom narzędzia do przekładania tekstów o tematyce religijnej lub choćby tekstów wykorzystujących motywy religijne. W ostatnim dziesięcioleciu pojawiły się w Rosji słowniki i encyklopedie chrześcijaństwa, jednak są one trudno dostępne w Polsce¹. W ten sposób dla

Na dole ostatnie zdanie urywa się, bo nie widać dalszej części strony. W tekście mogą też być drobne niepewności przy kilku znakach interpunkcyjnych. [...]