Chirurgia w okupowanym Krakowie wspomnienia pod red. Zdzisława Gajdy i Andrzeja Wysockiego [1993]

PRZEDMOWA

Każda praca historyczna opiera się na źródłach zazwyczaj pisanych. Odnajdywanie, odczytywanie i krytyczna ich ocena stanowi główną część wysiłku historyka, chociaż dla czytelnika zazwyczaj niezauważalną. Odtworzenie przeszłości jest łatwiejsze tam, gdzie źródeł jest dostatecznie dużo. Tym zaś trudniejsze, im jest ich mniej. Czasem staje się w ogóle niemożliwe. Bywa i tak, że jedynym źródłem jest pamięć ludzka. Tak też jest i w tym przypadku.

Tom wspomnień, który oddajemy dziś do rąk Czytelnika, powinien był powstać 20–30 lat temu. Więcej żyło uczestników wydarzeń tamtych dni, żywsza była pamięć, mniej zatarte szczegóły niż teraz po latach pięćdziesięciu. Ale w tym czasie nie było to możliwe. Cenzura nie zabraniała wprawdzie publikowania materiałów dotyczących okupacji niemieckiej i czynnego czy biernego oporu Polaków, ale niechęć do szczerej wypowiedzi uczestników okupacyjnych wydarzeń, związanych przecież głównie z AK, a doświadczonych często bardzo boleśnie już po tzw. wyzwoleniu, zamykała rozmówcom usta, nawet w tak apolitycznej zdawałoby się materii jak chirurgia w okupowanym Krakowie. W ten to właśnie sposób wiele materiałów i wspomnień przepadło bezpowrotnie.

Aby uratować przynajmniej to, co się jeszcze da uratować, z inicjatywy jednego z nas, pracownika Czerwonej Chirurgii, przy współudziale drugiego, przewodniczącego Krakowskiego Towarzystwa Miłośników Historii Medycyny, zorganizowano dwa posiedzenia tegoż Towarzystwa — jedno w dniu 13 XI 1990 z referatem dr. med. Józefy Panek pt. Czerwona Chirurgia w okresie okupacji i drugie w dniu 9 IV 1991 r. pod ogólniejszym tytułem Chirurgia w okupowanym Krakowie.

[fragment]